malaysia-ai/DBP-Dialect · Datasets at Hugging Face

0 stringlengths 3 17	1 stringlengths 5 213	2 stringclasses 91 values	3 stringlengths 5 255 ⌀	4 stringlengths 14 118 ⌀	5 stringlengths 17 133 ⌀	6 stringlengths 17 157 ⌀	__index_level_0__ int64 0 1.18k
taek minyak	[tAe/ mi.øA/]	berbohong, temberang.	Die tu banyak taek minyak aje, tak boleh pecaye.	[di.j« tu bA.øA/ tAe/ mi.øA/ A.dZ« tA/ bo.lehp«.tSA.j«]	Dia itu seorang pembohong, tidak boleh dipercayai.	null	805
belandan	[b«.lAn.dAn]	kata kerja	bergunting rambut.	Pendek rambot tu, baru belandan ke?	[pen.de/ ÄAm.bot tu bA.Äu b«.lAn.dAn k«]	Pendek nampak rambut itu, baru lepas berguntingkah?	808
cerem	[tS«.Äem]	kata nama	perca kain yang sangat kecil.	Mak sambung cerem yang ade buat kaen kesat kaki.	[mA/ sAm.buN tS«.Ä«m kAen jAN A.d« bu.wAt kAen k«.sAt ]	Emak mencantumkan perca kain yang kecil-kecil untuk dibuat kain pengesat kaki.	809
mento-mento	[men.to.men.to]	kata tugas	sekejap-sekejap.	Tak ade keje laen ke, mento-mento makan, mento-mento makan.	[tA/ A.d« k«.dZ« lAen k« men.to.men.to mA.kAn m«n.to.m«n.to 	Tidak ada kerja lain ke, sekejap-sekejap makan, sekejap-sekejap makan.	812
menjajo	[m«n.dZA.dZ]	kata adjektif	berkenaan perjalanan yang tidak tentu arah.	Menjajo aku carik rumah engkau, tak jumpe.	[m«n.dZA.dZ A.ku tSA.Äi/ Äu.mAh «N.kAw tA/ dZum.p«]	Puas aku berkeliling mencari rumah engkau, tidak berjumpa.	813
ala ale	[A.lA A.le]	berkenaan cara berpakaian yang tidak kemas.	Pakai betol-betol seluwo tu, jangan ala ale aje, malu kawan.	[pA.kAj b«.tol.b«.tol s«.lu.w tu dZA.NAn A.lA A.le A.dZ« mA.lu kA.wAn]	Pakailah seluar itu betul-betul, jangan nampak tidak kemas, nanti malu saya.	null	816
tekujat-kujat	[t«.ku.dZAt.ku.dZAt]	kata kerja	tersentak-sentak tangan dan kaki kerana demam panas atau sawan; tekakau-kakau.	Anak Siti selalu tekujat-kujat semase demam panas.	[A.nA/ si.ti s«.lA.lu t«.ku.dZAt.ku.dZAt s«.mA.s« d«.mAm 	Anak Siti selalu tersentak-sentak semasa demam panas.	817
demot	[d«.mot]	kata adjektif	lemban, lambat; engut-engut.	Bukan maen demot kau ni buat keje.	[bu.kAn mAen d«.mot kAw ni bu.wAt k«.dZ«]	Lambat sangat engkau ini membuat kerja.	820
selepah	[s«.le.pAh]	kata adjektif	berselerak.	Kan orang nak datang rumah kite, jangan buat barang-barang selepah.	[kAn o.ÄAN nA/ dA.tAN Äu.mAh ki.t« dZA.NAn bu.wAt 	Bukankah orang akan datang ke rumah kita, jangan buat barang-barang berselerak.	821
merotes	[m«.Äo.tes]	kata kerja	kerap mengambil makanan, khususnya makanan yang kecil-kecil dan sedikit-sedikit.	Suke beno kau ni merotes ape yang ade kat dapo.	[su.k« b«.no kAw ni m«.Äo.tes A.p« sA.dZ« jAN A.d« kAt dA.po]	Suka dan kerap benar engkau ini memakan makanan sedikit-sedikit, apa yang ada di dapur.	824
rense	[Äen.s«]	kata adjektif	rimas.	Bile adek meragam, rense kite dibuwatnye.	[bi.l« A.de/ m«.ÄA.gAm Äen.s« ki.t« di.bu.wAt.ø«]	Apabila adik sedang meragam rimas kita semua dibuatnya.	825
tagan	[tA.gAn]	kata nama	wang pendahuluan (cengkeram).	Duet tagan barang tu lime puloh aje.	[du.wet tA.gAn bA.ÄAN tu li.m« pu.loh A.dZ«]	Wang pendahuluan barangan itu berjumlah lima puluh ringgit.	828
salo alai	[sA.lo A.lAj]	keadaan banyak orang yang sedang lalu-lalang; sia lantau.	Ape takot, kan salo alai kat sini.	[A.p« tA.kot kAn sA.lo A.lAj kAt si.ni]	Mengapa takut, bukankah di sini banyak orang yang sedang lalu-lalang.	null	829
hampak	[hAm.pA/]	kata nama	air masak yang disejukkan, air mati, air jarang (Pulau Aur, Mersing).	Man haus beno ni, aji bawak hampak ke?	[mAn hAus b«.n ni A.dZi bA.wA/ hAm.pA/ k«]	Saya haus benar ni, kamu ada bawa air masak yang disejukkan ke?	832
kecupes	[k«.tSu.pes]	kata adjektif	hampir-hampir.	Die rase nak pitam kecupes nak jatoh.	[di.j« ÄA.s« nA/ pi.tAm k«.tSu.pes nA/ dZA.toh]	Dia terasa pitam, hampir-hampir hendak jatuh.	833
menado	[m«.nA.d]	kata kerja	tidak bergerak.	Bukan kecik-kecik batu, sepuloh orang nolak pon maseh menado.	[bu.kAn k«.tSi/.k«.tSi/ bA.tu s«.pu.loh o.ÄANno.lA/ pon ]	Bukan kecil-kecil batu, sepuluh orang menolak pun masih tidak dapat digerakkan.	836
meringge	[m«.ÄiN.g«]	kata adjektif	berkenaan rambut yang menggerbang tidak terurus.	Rambot meringge macam ni menakotkan orang saje.	[ÄAm.bot m«.ÄiN.g« mA.tSAm ni m«.nA.kot.kAn o.ÄAN sA.dZ«]	Rambut yang menggerbang tidak terurus seperti ini, menakutkan orang sahaja.	837
bau ari	[bAu A.Äi]	bau peluh badan yang hangit atau busuk akibat bermain serta berjemur di tengah panas; benget; lenget.	Budak-budak ni bebau ari lepas bejemo kat padang.	[bu.dA/.bu.dA/ ni b«.bAu A.Äi l«.pAs b«.dZ«.mo kAt pA.dAN]	Budak-budak ini berbau peluh busuk selepas bermain di tengah panas di padang.	null	840
jongos	[dZo.Nos]	kata adjektif	jongang.	Jongos-jongos pon lawa jugak orangnye.	[dZo.Nos.dZo.Nos pon lA.wA dZu.gA/ o.ÄAN.ø«]	Walaupun jongang, orangnya lawa juga.	841
pecal	[p«.tSAl]	kata nama	sejenis lauk daripada ikan bakar yang diracik-racik dan dicampur dengan santan kelapa, cili padi yang ditumbuk, daun cekur yang dimayang atau ubi cekur yang ditumbuk. Kesemuanya bahan ini digaul dan tidak perlu dimasak semula.	null	null	null	844
opak	[o.pA/]	kata nama	sejenis makanan daripada parutan ubi kayu yang dibentukkan bulat, leper, nipis dan besar seperti saiz pinggan, dikeringkan dan digoreng.	null	null	null	845
melengka	[m«.leN.kA]	kata kerja	berbaring selepas makan.	Tak senonoh bebudak ni, adeke lepas makan nak melengka.	[tA/ s«.no.noh b«.bu.dA/ ni A.d«.k« l«.pAs mA.kAn nA/ ]	Tidak senonohnya perangai budak-budak ini, selepas makan hendak berbaring pula.	848
kelebang	[k«.l«.bAN]	kata adjektif	malas.	Orang kalau kelebang sangat, memang payah	[o.ÄAN kA.lAw k«.l«.bAN sA.NAt me.mAN pA.jAh nA/ mA.so/ 	Kalau kita malas sangat, memang sukar mendapat rezeki.	849
tembose	[t«m.bo.s«]	kata nama	sejenis kuih seperti karipap yang berbentuk bulat dan berintikan daging, kentang, bawang besar yang dipotong dadu, dan daun saderi yang dihiris halus, kemudian ditumis dengan bawang-bawang dan rempah.	null	null	null	852
mengendeng	[m«.Nen.deN]	kata kerja	menghampiri seseorang dengan air muka yang minta dikasihani dan dengan harapan akan mendapat sesuatu.	Dah memang peel die suke mengendeng bile orang tengah makan.	[dAh me.mAN pe/.el di.j« su.k« m«.Nen.deN bi.l« o.ÄAN t«.Nah ]	Memang sudah perangainya suka meminta apabila orang sedang makan.	853
keromos	[k«.Äo.mos]	kata nama	sejenis kuih daripada tepung gandum, gula dan bahan penaik yang digoreng hingga kembang.	null	null	null	856
kelepon	[k«.le.pon]	kata nama	kuih seperti bola kecil yang dibuat daripada tepung pulut dan berintikan gula melaka atau gula merah serta bersalut kelapa parut, onde-onde buah melaka.	null	null	null	857
benang ari	[b«.nAN A.Äi]	waktu subuh.	Maseh benang ari lagi, dah kelua menoreh.	[mA.seh b«.nAN A.Äi lA.gi dAh k«.lu.wA m«.no.Äeh]	Masih waktu subuh lagi, dia sudah keluar pergi menoreh getah.	null	860
eteng	[e.teN]	kata adjektif	mengada-ngada.	Jangan nak dok eteng kat sini, pegi sane!	[dZA.NAn nA/ do/ e.teN kAt si.ni p«.gi sA.n«]	Jangan mengada-ngada di sini, pergi ke sana!	861
nyerigai	[ø«.Äi.gAj]	kata kerja	memanjat.	Jangan nyerigai, pokok tu tinggi, jatoh karang.	[dZA.NAn ø«.Äi.gAj po.ko/ tu tiN.gi dZA.toh kA.ÄAN]	Jangan memanjat, pokok itu tinggi, nanti jatuh.	864
melojok	[m«.lo.dZo/	kata kerja	berjalan sambil tunduk.	Hai, melojok aje, tak noleh kiri kanan.	[hAj m«.lo.dZo/ A.dZ« tA/ no.leh ki.Äi kA.nAn]	Hai, berjalan tunduk sahaja, tidak menoleh kiri dan kanan.	865
lenyu	[l«.øu]	kata adjektif	berkenaan enjin yang mudah hidup.	Burok-burok pon kereta ni, sekali setat lenyu.	[bu.Äo/.bu.Äo/ pon k«.Äe.t« ni s«.kA.li s«.tAt l«.øu]	Buruk-buruk pun kereta ini, sekali mula terus hidup	868
siageh	[si.jA.geh]	kata adjektif	berkenaan hasil kerja yang baik.	Kalau keje tak besunggoh tentu hasel keje tu tak siageh.	[kA.lAw k«.dZ« tA/ b«.suN.goh t«n.tu hA.sel k«.dZ« tu tA/ 	Jika kita membuat sesuatu kerja dengan tidak bersungguh-sungguh, tentulah hasil kerja itu tidak baik.	869
sesah	[s«.sAh]	kata kerja	makan (bahasa kasar).	Jangan sesah laok tu sampai abes, ingat orang belakang.	[dZA.NAn s«.sAh lAo/ tu sAm.pAj A.bes i.NAt o.ÄAN b«.lA.kAN]	Jangan makan lauk itu hingga habis, ingat orang yang belum makan	872
semangke	[s«.mAN.k«]	kata nama	buah tembikai.	null	null	null	873
raop	[ÄAop]	kata kerja	menyapu muka dengan tapak tangan (lazimnya bersama air).	Dah ngantok, mari kite raop muke.	[dAh NAn.to/ mA.Äi ki.t« ÄAop mu.k«]	Sudah mengantuk, mari kita menyapu air pada muka.	876
grenseng	[gÄen.seN]	kata nama	periuk besar daripada tembaga.	Mane nak cari grenseng sekarang, kalau ade pon mahal beno.	[mA.n« nA/ tSA.Äi gÄen.seN s«.kA.ÄAN kA.lAw A.d« pon mA.hAl 	Mana nak cari periuk besar daripada tembaga sekarang ini, kalau ada pun terlalu mahal.	877
bejenang	[b«.dZ«.nAN]	kata kerja	menegakkan kebenaran dengan bersungguh-sungguh.	Nak tunjok die tu tak curik die bejenang tak ngaku kalah.	[nA/ tun.dZo/ di.j« tA/ tSu.Äi/ di.j« b«.dZ«.nAN tA/ NA.ku ]	Hendak menunjukkan dia itu tidak mencuri, dia bertahan bermati-matian dan tidak mahu mengaku kalah.	880
melintap	[m«.lin.tAp]	kata adjektif	keadaan demam yang kuat tetapi belum sampai ke tahap meracau.	Demam biyase aje, belom melintap.	[d«.mAm bi.yA.s« A.dZ« b«.lom m«.lin.tAp]	Dia demam biasa sahaja, belum demam kuat.	881
tugong	[tu.goN]	kata nama	kain buruk (Pulau Aur, Mersing).	Aji pegi ambek tugong, buat kesat ae tumpah.	[A.dZi p«.gi Am.be/ tu.goN bu.wAt k«.sAt Ae tum.pAh]	Kamu pergi ambil kain buruk untuk mengesat air yang tumpah.	884
tambol	[tAm.bol]	kata nama	hidangan ringan untuk tetamu pada waktu petang dan malam.	Ape tambol awak bawak petang ni.	[A.p« tAm.bol A.wA/ bA.wA/ p«.tAN ni]	Apa tambol awak bawa petang ini?	885
bedanau	[b«.dA.nAw]	kata adjektif	kotor dan berbau (pada permukaan lantai, papan, benda, baju dan lain-lain).	Tiga ari pinggan mangkok tak bebasoh, bedanaulah die.	[ti.g« A.Äi piN.gAn mAN.ko/ tA/ b«.bA.soh b«.dA.nAw.lAh di.j«]	Tiga hari pinggan mangkuk itu tidak berbasuh, kotor dan berbaulah.	888
ketong	[k«.toN]	kata kerja	kerat pendek.	Nasib baek kayu ni dah diketong-ketong, tinggal kawan belah aje.	[nA.seb bAe/ kA.ju ni dAh di.k«.toN.k«.toN tiN.gAl 	Nasib baik kayu ini sudah dikerat pendek-pendek, saya perlu belah sahaja.	889
ujat-ujat	[u.dZAt.u.dZAt]	kata kerja	membuat tuduhan secara rambang, serkap jarang atau sangkaan yang buruk.	Engkau ni takde keje lain, ujat-ujat sane, ujat-ujat sini, buat dose kereng tak masal.	[«N.kAw ni tA/.d« k«.dZ« lAen u.dZAt.u.dZAt sA.n« ]	Engkau ini tidak ada kerja lain ke, menuduh sana sini, tidak pasal-pasal buat dosa kering.	892
membebek	[m«m.be.be/]	kata adjektif	berkenaan api dapur yang terlalu perlahan dan seakan-akan mahu padam akibat kehabisan minyak.	Api dapo minyak tanah tu nampak membebek dari tadi. Bile nak masak?	[A.pi dA.po mi.øA/ tA.nAh tu nAm.pA/ m«m.be.be/ dA.Äi ]	Api dapur minyak tanah itu dari tadi perlahan macam nak padam. Bila hendak masak?	893
menjarah	[m«n.dZA.ÄAh]	kata kerja	berjalan membuang masa tanpa tujuan.	Budak-budak kumpulan tu suke menjarah saje.	[bu.dA/.bu.dA/ kum.pu.lAn tu su.k« m«n.dZA.ÄAh sA.dZ«]	Budak-budak dalam kumpulan itu suka berjalan tanpa tujuan sahaja.	896
luti	[lu.ti]	kata adjektif	teruk (terlalu letih).	Seminggu bekeje tak henti-henti, luti badan.	[s«.miN.gu b«.k«.dZ« tA/ h«n.ti.h«n.ti lu.ti bA.dAn]	Seminggu bekerja tidak berhenti-henti, badan terasa teruk.	897
tendak	[t«n.dA/]	kata nama	habuk yang mendak, mendapan.	Ae minom tu ade tendak.	[Ae mi.nom tu A.d« t«n.dA/]	Air minuman itu ada habuk yang mendak.	900
besemuyas	[b«.s«.mu.jAs]	kata adjektif	berkenaan kain dan lain-lain yang bercarik-carik berjerabai; becemabai, besemunyas.	Abes besemuyas kaki seluar tu kene giget mak menti.	[A.bes b«.s«.mu.jAs kA.ki s«.lu.w tu k«.n« gi.get mA/ m«n.ti]	Habis berjerabai kaki seluar itu digigit tikus.	901
baju wan	[bA.dZu wAn]	baju cekak musang.	Baju wan kau ni simpanle raye.	[bA.dZu wAn kAw ni sim.pAn.le ÄA.j«]	Baju wan kau ini simpanlah untuk raya.	null	904
lene	[le.ne]	kata kerja	melepa (menggunakan sesuatu seperti cat untuk disapu pada papan).	Lene dengan cat siket-siket aje, jangan tidak.	[le.ne d«.NAn tSAt si.ket.si.ket A.dZ« dZA.NAn ti.dA/]	Lepa dengan cat sedikit-sedikit, ala kadar sahaja.	905
melungap-lungap	[m«.lu.NAp.lu.NAp]	kata kerja	ketawa dengan mulut terbuka luas (bayi).	Adek kecik tu melungap-lungap, bile kene agah.	[A.de/ k«.tSi/ tu m«.lu.NAp.lu.NAp bi.l« k«.n« A.gAh]	Adik kecil itu ketawa dengan mulut terbuka luas apabila kena agah.	908
seimo lemo	[s«.i.mo le.mo]	senja.	Jangan main sembunyi-sembunyi, piantan seimo lemo.	[dZA.NAn mAen s«m.bu.øi.s«m.bu.øi pi.jAn.tAn s«.i.mo le.mo]	Janganlah main sembunyi-sembunyi pada waktu senja.	null	909
palang	[pA.lAN]	kata adjektif	tidak perlu.	Die tak pelawe kite datang, palang le kite pegi.	[di.j« tA/ p«.lA.w« ki.t« dA.tAN pA.lAN l« ki.t« p«.gi]	Dia tidak pelawa kita datang, tidak perlu kita pergi.	912
lohe	[lo.he]	kata adjektif	1. sangat longgar; leweh 2. 2. tidak boleh digunakan.	1. Lohe bena suwanye sampai nampak tak kemas. 2. Buwang saje barang yang lohe tu, beli yang baru.	[lo.he b«.nA su.wA.ø« sAm.pAj nAm.pA/ tA/ k«.mAs] []	1. Longgar benar seluarnya hingga kelihatan tidak kemas. 2. Buang sahaja barang yang tidak berguna itu, beli yang baru.	913
bapok	[bA.po/]	kata nama	lelaki yang berperangai dan berpakaian seperti perempuan.	Ingatkan pempuan rupenye bapok.	[i.NAt.kAn p«m.pu.wAn Äu.p«.ø« bA.po/]	Disangkakan perempuan, rupa-rupanya lelaki yang berkelakuan dan berpakaian seperti perempuan.	916
makwe	[mA/.w«]	kata nama	emak saudara.	Nak ke mane makwe engkau tu?	[nA/ k« mA.n« mA/.w« «N.kAw tu]	Hendak ke mana emak saudara engkau itu?	917
ngelambo	[N«.lAm.bo]	kata kerja	bergerak-gerak (janin).	Ngelambo budak itu dalam perut Limah.	[N«.lAm.bo bu.dA/ i.tu dA.lAm p«.Äot li.mAh]	Bergerak-gerak janin dalam perut Halimah.	920
tibok	[ti.bo/]	kata kerja	memukul dengan tangan ke bahagian badan sahaja (Pulau Aur, Mersing).	Abu kenak tibok semalam, abes lebam badan.	[A.bu k«.nA/ ti.bo/ s«.mA.lAm A.bes l«.bAm bA.dAn]	Abu kena pukul di bahagian badan semalam sehingga lebam-lebam.	921
bulan	[bu.lAn]	kata nama	contoh kain atau kertas berbentuk separuh bulatan sebagai pengukur tebukan leher baju kurung Johor atau baju teluk belanga.	Besa mane bulan baju kau ni?	[b«.sA mA.n« bu.lAn bA.dZu kAw ni]	Keratan leher baju engkau besar mana?	924
perabah	[p«.ÄA.bAh]	kata nama	barang yang tidak berguna.	Buang saje perabah tu, bukan boleh pakai lagi.	[bu.wAN sA.dZe p«.ÄA.bAh tu bu.kAn bo.leh pA.kAj lA.gi]	Buang sahaja barang-barang yang tidak berguna itu, bukan boleh dipakai lagi.	925
tesantol	[t«.sAn.tol]	kata kerja	tersangkut kaki hingga hampir jatuh, terseradung.	Kuku kaki Munah bedarah, tesantol bendol.	[ku.ku kA.ki mu.nAh b«.dA.ÄAh t«.sAn.tol b«n.dol]	Kuku kaki Munah berdarah akibat terseradung bendul.	928
secoet	[s«.tSo.et]	kata adjektif	terlalu sedikit, secubit (satu atau dua jari); setotet.	Gule secoet mane nak cukop buat kopi seteko.	[gu.l« s«.tSo.et mA.n« nA/ tSu.kop bu.wAt ko.pi s«.te.ko]	Gula yang terlalu sedikit itu mana cukup untuk membuat seteko air kopi.	929
letak	[le.tA/]	kata adjektif	nyenyak tidur kerana keletihan.	Letak anaknye tido lepas penat bemaen.	[le.tA/ A.nA/.ø« ti.do l«.pAs p«.nAt b«.mAen]	Nyenyak anaknya tidur setelah penat bermain.	932
candi	[tSAn.di]	kata adjektif	tidak kekok melakukan sesuatu atau berhadapan dengan orang yang lebih tua atau tinggi kedudukannya.	Candinye budak ni, becakap kat pentas pon boleh.	[tSAn.di.ø« bu.dA/ ni b«.tSA.kAp kAt p«n.tAs pon bo.leh]	Tidak kekok langsung budak ini, bercakap di atas pentas pun dia boleh.	933
ketengi	[k«.t«.Ni]	kata adjektif	malu kerana kalah tanding atau kena tipu.	Die ketengi sebab adeknye dapat nombo satu, die nombo corot.	[di.j« k«.t«.Ni s«.bAb A.de/.ø« dA.pAt nom.bo sA.tu di.j« 	Beliau berasa malu kerana adiknya mendapat nombor satu dan dia nombor corot.	936
mencedal	[m«n.tS«.dAl]	kata nama	faedah atau guna.	Tak de mencedalnye si Lan ke rumah Mamat, tak sesai pon masalah.	[tA/ d« m«n.tS«.dAl.ø« si lAn k« Äu.mAh mA.mAt tA/ s«.sAj ]	Tidak ada gunanya si Lan pergi ke rumah Mamat, tidak akan dapat menyelesaikan masalah.	937
melagek	[m«.lA.ge/]	kata tugas	sebentar lagi (Pulau Aur, Mersing).	Melagek man tebe.	[m«.lA.ge/ mAn te.b«]	Sebentar lagi saya akan sampai.	940
temes	[t«.mes]	kata nama	contoh, teladan.	Pekare yang baek tu jadikan temes.	[p«.kA.Ä« jAN bAe/ tu dZA.di.kAn t«.mes]	Perkara yang baik itu dijadikan teladan.	941
aji	[A.dZi]	kata nama	kata ganti diri kedua, anda, kamu, awak, engkau.	Bele aji tebe?	[be.l« A.dZi te.b«]	Bilakah kamu sampai?	944
pua	[pu.wAâ]	kata adjektif	tidak waras, kurang sempurna akal.	Jangan pecaye sangat budak ali tu, die ni pua sikit.	[dZA.NAn p«.tSA.j« sA.NAt bu.dA/ A.li tu di.j« ni pu.wAâ si.kit]	Jangan percaya sangat budak Ali itu, dia ini kurang waras.	945
endot	[«n.dot]	kata nama	kekasih.	Miseh sekolah dah ade endot.	[mi.seh s«.ko.lAh dAh A.d« «n.dot]	Masih di bangku sekolah dah ada kekasih.	948
tesoleng	[t«.so.leN]	kata kerja	jatuh tergolek ke bawah.	Si Atan tesoleng bile belari atas ceron.	[si A.tAn t«.so.leN bi.l« b«.lA.Äi A.tAs	Si Atan jatuh tergolek apabila ia berlari di atas tanah yang cerun.	949
kedi	[k«.di]	kata adjektif	berkenaan saiz badan orang yang kecil daripada saiz biasa.	Budak kedi tu pun kau takut, kan kau lebeh besa!	[bu.dA/ k«.di tu pon kAw tA.kot kAn kAw l«.beh b«.sA]	Budak kecil macam itu pun kau takut, bukankah engkau lebih besar!	952
melahu	[m«.lA.hu]	kata kerja	membuang masa tanpa melakukan apa-apa kerja.	Orang laen dok keje, kami sorang dok melahu	[o.ÄAN lAen do/ k«.dZ« kA.mi so.ÄAN do/ m«.lA.hu]	Orang lain asyik bekerja, saya seorang yang duduk tidak membuat apa-apa.	953
celam-belom	[tS«.lAm.b«.lom]	kata adjektif	tidak sekata atau tidak seragam	Susun buku ni yang same besa setempat, jangan celam-belom.	[su.sun bu.ku ni jAN sA.m« b«.sA s«.t«m.pAt dZA.Nan ]	Susun buku-buku ini, yang sama besar setempat, jangan tidak seragam.	956
pencawos	[p«n.tSA.wos]	kata nama	warung.	Perot tengah lapo, sampai aje bando, teros masok pencawos.	[p«.Äot t«.NAh lA.p sAm.pAj A.dZ« bAn.d t«.Äos mA.so/ 	Perut tengah lapar, tiba sahaja di bandar, teruslah ke warung.	957
ngerosek	[N«.Äo.se/]	kata kerja	bergerak secara berterusan.	Punye banyaknye nyamok, puas kite ngerosek baru dapat tido.	[pu.ø« bA.øA/.ø« øA.mo/ pu.wAs ki.t« N«.Äo.se/ bA.Äu dA.pAt 	Banyak sangat nyamuk, puas kita bergerak berterusan barulah dapat tidur.	960
ngelimbang	[N«.lim.bAN]	kata kerja	mengimbas.	Tadi kawan nampak kelibat die ngelimbang kat tangge tu.	[tA.di kA.wAn nAm.pA/ k«.li.bAt di.j« N«.lim.bAN kAt tAN.g« tu]	Tadi saya terlihat kelibat dia mengimbas di tangga.	961
serbe bediri	[s«r.b« b«.di.Äi]	hantaran daripada pengantin lelaki kepada pengantin perempuan yang seratus peratus lengkap mulai hujung rambut hingga ke hujung kaki.	null	null	null	null	964
menggelitis	[m«N.g«.li.tis]	kata adjektif	berkenaan dengan gadis yang suka berjalan dengan tidak tentu tujuan.	Petang-petang mulelah anak dare tu menggelitis ke sane ke mari.	[p«.tAN.p«.tAN mu.l«.lAh A.nA/ dA.Ä« tu m«N.g«.li.tis ]	Petang-petang mulalah anak dara itu merayau ke sana ke mari dengan tidak tentu tujuan.	965
memerot	[m«.m«.Äot]	kata kerja	buang air besar, berak (bahasa kasar); melimbong.	Geramnye aku dengan budak ni, tak abes-abes memerot.	[g«.ÄAm.ø« A.ku d«.NAn bu.dA/ ni tA/ A.bes.A.bes m«.m«.Äot]	Geramnya aku dengan budak ini, tidak habis-habis membuang air besar.	968
kendarat	[k«n.dA.ÄAt]	kata nama	orang yang ditugaskan untuk menyediakan dan mengangkat hidangan jamuan semasa majlis kenduri.	Semue idangan kendarat yang bawak.	[s«.mu.w« i.dA.NAn k«n.dA.ÄAt jAN bA.wA/]	Semua hidangan itu diangkat oleh kendarat.	969
kejong	[k«.dZoN]	kata adjektif	berkenaan benda, binatang atau manusia yang keras atau kejang disebabkan sesuatu proses atau tindak balas.	Ikan tu kejong kene ae batu.	[i.kAn tu k«.dZoN k«.n« Ae bA.tu]	Ikan itu keras kena air batu.	972
lawang II	[lA.wAN]	kata tugas	peluang.	Kalau die tak bukak lawang, mane kite berani masok minang.	[kA.lAw di.j« tA/ bu.kA/ lA.wAN mA.n« ki.t« b«.ÄA.ni mA.so/ ]	Kalau dia tidak memberi peluang, bagaimana kita berani masuk meminang.	973
gempok	[g«m.po/]	kata kerja	tercekik tulang.	Kau ni makan terubok baka gelojoh sangat, macam mane tak gempok.	[kAw ni mA.kAn t«.Äu.bo/ bA.kA g«.lo.dZoh sA.NAt mA.tSAm 	Engkau ini makan terubuk bakar terlalu gelojoh, macam mana tidak tercekik tulang.	976
gempok	[g«m.po/]	kata kerja	tercekik tulang.	Kau ni makan terubok baka gelojoh sangat, macam mane tak gempok.	[kAw ni mA.kAn t«.Äu.bo/ bA.kA g«.lo.dZoh sA.NAt mA.tSAm 	Engkau ini makan terubuk bakar terlalu gelojoh, macam mana tidak tercekik tulang.	977
bego II	[b«.g]	kata adjektif	berkenaan perempuan yang mempunyai sifat atau ciri kelaki-lakian.	Aku sangke die ni jantan, rupenye bego.	[A.ku sAN.k« di.j« ni dZAn.tAn Äu.p«.ø« b«.g]	Saya sangka dia ini lelaki, rupanya perempuan yang mempunyai sifat kelaki-lakian.	980
hempah-hempeh	[h«m.pAh.h«m.peh]	kata adjektif	berkenaan cara berjalan yang tidak sempurna kerana membawa beban yang berat dan banyak; gepeh.	Berat sangat barang sampai hempah-hempeh bejalan.	[b«.ÄAt sA.NAt bA.ÄAN sAm.pAj h«m.pAh.h«m.peh b«.dZA.lAn]	Berat benar barang yang dibawa hingga berjalan pun tidak sempurna.	981
loceh	[lo.tSeh]	kata kerja	mengusik lauk yang berkuah dengan sudu atau tangan hingga memungkinkan cepat basi; redok	Jangan diloceh laok tu, kalau basi karang, orang tu nak makan ape.	[dZA.NAn di.lo.tSeh lA.o/ tu kA.lAw bA.si kA.ÄAN o.ÄAN tu nA/ ]	Jangan kacau-kacau lauk itu, kalau basi nanti, orang itu hendak makan apa.	984
domok	[do.mo/]	kata adjektif	besar dan gemuk pendek.	Domoknye cucukaw!	[do.mo/.ø« tSu.tSu.kAw]	Besar dan gemuk pendek cucu engkau!	985
ngeriak	[N«.Äi.jA/]	kata adjektif	banyak.	Anak ayam tu ngeriak betol.	[A.nA/ A.jAm tu N«.Äi.jA/ b«.tol]	Anak ayam itu banyak betul.	988
selio	[se.li.jo]	kata adjektif	juling.	Senyumnye manes, tapi sayang silio pulak.	[s«.øum.ø« mA.nes tA.pi sA.jAN se.li.jo pu.lA/]	Senyumnya manis, tetapi sayang juling pula	989
rohoi	[Äo.hoj]	kata kerja	pecah berderai.	Rumah lame tu rohoi makan dik anai-anai.	[Äu.mAh lA.m« tu Äo.hoj mA.kAn di/ A.nAj.A.nAj]	Rumah usang itu sudah roboh kerana dimakan anai-anai.	992
lolok	[lo.lo/]	kata nama	longkang besar.	Lolok tu penoh sampah, susah ae nak lalu.	[lo.lo/ tu p«.noh sAm.pAh su.sAh Ae nA/ lA.lu]	Longkang besar itu penuh dengan sampah sarap, susah air hendak mengalir.	993
bingai	[bi.NAj]	kata adjektif	bodoh sombong.	Dah lah bingai sangat, menanye orang tak mau.	[dAh lAh bi.NAj sA.NAt m«.nA.ø« o.ÄAN tA/ mAu]	Sudahlah bodoh sombong, menanya orang pun tidak mahu.	996
bejelonton	[b«.dZ«.lon.ton]	kata adjektif	kusut, umpamanya sesuatu yang bergulung-gulung seperti benang, tali-temali dan lain-lain.	Hai, bejelonton nampak benang ni, sape punye keje	hAj b«.dZ«.lon.ton nAm.pA/ b«.nAN ni sA.p« pu.ø« k«.dZ«]	Hai, bergulung-gulung nampak benang ini, siapalah yang membuatnya.	997
jagal	[dZA.gAl]	kata kerja	memegang seseorang sehingga tidak boleh bergerak.	Budak penakut tu kena jagal dulu baru bole sunat.	[bu.dA/ p«.nA.kut tu k«.n« dZA.gAl du.lu bA.Äu bo.le su.nAt]	Budak penakut itu harus dipegang hingga tidak boleh bergerak, barulah boleh disunat.	1,000
yok	[jo/]	kata tugas	ajakan atau pelawaan, mari, ayuh.	Yok! Kite pegi.	[jo/ ki.t« p«.gi]	Ayuh, kita pergi.	1,001
beketuntang I	[b«.k«.tun.tAN]	kata kerja	1. kelam kabut; kangkang kiyap I.	Beketuntang kawan nak siapkan keje rumah.	[b«.k«.tun.tAN kA.wAn nA/ si.jAp.kAn k«.dZ« Äu.mAh]	Kelam kabut saya hendak menyiapkan kerja rumah.	1,004

taek minyak

[tAe/ mi.øA/]

berbohong, temberang.

Die tu banyak taek minyak aje, tak boleh pecaye.

[di.j« tu bA.øA/ tAe/ mi.øA/ A.dZ« tA/ bo.lehp«.tSA.j«]

Dia itu seorang pembohong, tidak boleh dipercayai.

null

805

belandan

[b«.lAn.dAn]

kata kerja

bergunting rambut.

Pendek rambot tu, baru belandan ke?

[pen.de/ ÄAm.bot tu bA.Äu b«.lAn.dAn k«]

Pendek nampak rambut itu, baru lepas berguntingkah?

808

cerem

[tS«.Äem]

kata nama

perca kain yang sangat kecil.

Mak sambung cerem yang ade buat kaen kesat kaki.

[mA/ sAm.buN tS«.Ä«m kAen jAN A.d« bu.wAt kAen k«.sAt ]

Emak mencantumkan perca kain yang kecil-kecil untuk dibuat kain pengesat kaki.

809

mento-mento

[men.to.men.to]

kata tugas

sekejap-sekejap.

Tak ade keje laen ke, mento-mento makan, mento-mento makan.

[tA/ A.d« k«.dZ« lAen k« men.to.men.to mA.kAn m«n.to.m«n.to 

Tidak ada kerja lain ke, sekejap-sekejap makan, sekejap-sekejap makan.

812

menjajo

[m«n.dZA.dZ]

kata adjektif

berkenaan perjalanan yang tidak tentu arah.

Menjajo aku carik rumah engkau, tak jumpe.

[m«n.dZA.dZ A.ku tSA.Äi/ Äu.mAh «N.kAw tA/ dZum.p«]

Puas aku berkeliling mencari rumah engkau, tidak berjumpa.

813

ala ale

[A.lA A.le]

berkenaan cara berpakaian yang tidak kemas.

Pakai betol-betol seluwo tu, jangan ala ale aje, malu kawan.

[pA.kAj b«.tol.b«.tol s«.lu.w tu dZA.NAn A.lA A.le A.dZ« mA.lu kA.wAn]

Pakailah seluar itu betul-betul, jangan nampak tidak kemas, nanti malu saya.

null

816

tekujat-kujat

[t«.ku.dZAt.ku.dZAt]

kata kerja

tersentak-sentak tangan dan kaki kerana demam panas atau sawan; tekakau-kakau.

Anak Siti selalu tekujat-kujat semase demam panas.

[A.nA/ si.ti s«.lA.lu t«.ku.dZAt.ku.dZAt s«.mA.s« d«.mAm 

Anak Siti selalu tersentak-sentak semasa demam panas.

817

demot

[d«.mot]

kata adjektif

lemban, lambat; engut-engut.

Bukan maen demot kau ni buat keje.

[bu.kAn mAen d«.mot kAw ni bu.wAt k«.dZ«]

Lambat sangat engkau ini membuat kerja.

820

selepah

[s«.le.pAh]

kata adjektif

berselerak.

Kan orang nak datang rumah kite, jangan buat barang-barang selepah.

[kAn o.ÄAN nA/ dA.tAN Äu.mAh ki.t« dZA.NAn bu.wAt 

Bukankah orang akan datang ke rumah kita, jangan buat barang-barang berselerak.

821

merotes

[m«.Äo.tes]

kata kerja

kerap mengambil makanan, khususnya makanan yang kecil-kecil dan sedikit-sedikit.

Suke beno kau ni merotes ape yang ade kat dapo.

[su.k« b«.no kAw ni m«.Äo.tes A.p« sA.dZ« jAN A.d« kAt dA.po]

Suka dan kerap benar engkau ini memakan makanan sedikit-sedikit, apa yang ada di dapur.

824

rense

[Äen.s«]

kata adjektif

rimas.

Bile adek meragam, rense kite dibuwatnye.

[bi.l« A.de/ m«.ÄA.gAm Äen.s« ki.t« di.bu.wAt.ø«]

Apabila adik sedang meragam rimas kita semua dibuatnya.

825

tagan

[tA.gAn]

kata nama

wang pendahuluan (cengkeram).

Duet tagan barang tu lime puloh aje.

[du.wet tA.gAn bA.ÄAN tu li.m« pu.loh A.dZ«]

Wang pendahuluan barangan itu berjumlah lima puluh ringgit.

828

salo alai

[sA.lo A.lAj]

keadaan banyak orang yang sedang lalu-lalang; sia lantau.

Ape takot, kan salo alai kat sini.

[A.p« tA.kot kAn sA.lo A.lAj kAt si.ni]

Mengapa takut, bukankah di sini banyak orang yang sedang lalu-lalang.

null

829

hampak

[hAm.pA/]

kata nama

air masak yang disejukkan, air mati, air jarang (Pulau Aur, Mersing).

Man haus beno ni, aji bawak hampak ke?

[mAn hAus b«.n ni A.dZi bA.wA/ hAm.pA/ k«]

Saya haus benar ni, kamu ada bawa air masak yang disejukkan ke?

832

kecupes

[k«.tSu.pes]

kata adjektif

hampir-hampir.

Die rase nak pitam kecupes nak jatoh.

[di.j« ÄA.s« nA/ pi.tAm k«.tSu.pes nA/ dZA.toh]

Dia terasa pitam, hampir-hampir hendak jatuh.

833

menado

[m«.nA.d]

kata kerja

tidak bergerak.

Bukan kecik-kecik batu, sepuloh orang nolak pon maseh menado.

[bu.kAn k«.tSi/.k«.tSi/ bA.tu s«.pu.loh o.ÄANno.lA/ pon ]

Bukan kecil-kecil batu, sepuluh orang menolak pun masih tidak dapat digerakkan.

836

meringge

[m«.ÄiN.g«]

kata adjektif

berkenaan rambut yang menggerbang tidak terurus.

Rambot meringge macam ni menakotkan orang saje.

[ÄAm.bot m«.ÄiN.g« mA.tSAm ni m«.nA.kot.kAn o.ÄAN sA.dZ«]

Rambut yang menggerbang tidak terurus seperti ini, menakutkan orang sahaja.

837

bau ari

[bAu A.Äi]

bau peluh badan yang hangit atau busuk akibat bermain serta berjemur di tengah panas; benget; lenget.

Budak-budak ni bebau ari lepas bejemo kat padang.

[bu.dA/.bu.dA/ ni b«.bAu A.Äi l«.pAs b«.dZ«.mo kAt pA.dAN]

Budak-budak ini berbau peluh busuk selepas bermain di tengah panas di padang.

null

840

jongos

[dZo.Nos]

kata adjektif

jongang.

Jongos-jongos pon lawa jugak orangnye.

[dZo.Nos.dZo.Nos pon lA.wA dZu.gA/ o.ÄAN.ø«]

Walaupun jongang, orangnya lawa juga.

841

pecal

[p«.tSAl]

kata nama

sejenis lauk daripada ikan bakar yang diracik-racik dan dicampur dengan santan kelapa, cili padi yang ditumbuk, daun cekur yang dimayang atau ubi cekur yang ditumbuk. Kesemuanya bahan ini digaul dan tidak perlu dimasak semula.

null

844

opak

[o.pA/]

kata nama

sejenis makanan daripada parutan ubi kayu yang dibentukkan bulat, leper, nipis dan besar seperti saiz pinggan, dikeringkan dan digoreng.

null

845

melengka

[m«.leN.kA]

kata kerja

berbaring selepas makan.

Tak senonoh bebudak ni, adeke lepas makan nak melengka.

[tA/ s«.no.noh b«.bu.dA/ ni A.d«.k« l«.pAs mA.kAn nA/ ]

Tidak senonohnya perangai budak-budak ini, selepas makan hendak berbaring pula.

848

kelebang

[k«.l«.bAN]

kata adjektif

malas.

Orang kalau kelebang sangat, memang payah

[o.ÄAN kA.lAw k«.l«.bAN sA.NAt me.mAN pA.jAh nA/ mA.so/ 

Kalau kita malas sangat, memang sukar mendapat rezeki.

849

tembose

[t«m.bo.s«]

kata nama

sejenis kuih seperti karipap yang berbentuk bulat dan berintikan daging, kentang, bawang besar yang dipotong dadu, dan daun saderi yang dihiris halus, kemudian ditumis dengan bawang-bawang dan rempah.

null

852

mengendeng

[m«.Nen.deN]

kata kerja

menghampiri seseorang dengan air muka yang minta dikasihani dan dengan harapan akan mendapat sesuatu.

Dah memang peel die suke mengendeng bile orang tengah makan.

[dAh me.mAN pe/.el di.j« su.k« m«.Nen.deN bi.l« o.ÄAN t«.Nah ]

Memang sudah perangainya suka meminta apabila orang sedang makan.

853

keromos

[k«.Äo.mos]

kata nama

sejenis kuih daripada tepung gandum, gula dan bahan penaik yang digoreng hingga kembang.

null

856

kelepon

[k«.le.pon]

kata nama

kuih seperti bola kecil yang dibuat daripada tepung pulut dan berintikan gula melaka atau gula merah serta bersalut kelapa parut, onde-onde buah melaka.

null

857

benang ari

[b«.nAN A.Äi]

waktu subuh.

Maseh benang ari lagi, dah kelua menoreh.

[mA.seh b«.nAN A.Äi lA.gi dAh k«.lu.wA m«.no.Äeh]

Masih waktu subuh lagi, dia sudah keluar pergi menoreh getah.

null

860

eteng

[e.teN]

kata adjektif

mengada-ngada.

Jangan nak dok eteng kat sini, pegi sane!

[dZA.NAn nA/ do/ e.teN kAt si.ni p«.gi sA.n«]

Jangan mengada-ngada di sini, pergi ke sana!

861

nyerigai

[ø«.Äi.gAj]

kata kerja

memanjat.

Jangan nyerigai, pokok tu tinggi, jatoh karang.

[dZA.NAn ø«.Äi.gAj po.ko/ tu tiN.gi dZA.toh kA.ÄAN]

Jangan memanjat, pokok itu tinggi, nanti jatuh.

864

melojok

[m«.lo.dZo/

kata kerja

berjalan sambil tunduk.

Hai, melojok aje, tak noleh kiri kanan.

[hAj m«.lo.dZo/ A.dZ« tA/ no.leh ki.Äi kA.nAn]

Hai, berjalan tunduk sahaja, tidak menoleh kiri dan kanan.

865

lenyu

[l«.øu]

kata adjektif

berkenaan enjin yang mudah hidup.

Burok-burok pon kereta ni, sekali setat lenyu.

[bu.Äo/.bu.Äo/ pon k«.Äe.t« ni s«.kA.li s«.tAt l«.øu]

Buruk-buruk pun kereta ini, sekali mula terus hidup

868

siageh

[si.jA.geh]

kata adjektif

berkenaan hasil kerja yang baik.

Kalau keje tak besunggoh tentu hasel keje tu tak siageh.

[kA.lAw k«.dZ« tA/ b«.suN.goh t«n.tu hA.sel k«.dZ« tu tA/ 

Jika kita membuat sesuatu kerja dengan tidak bersungguh-sungguh, tentulah hasil kerja itu tidak baik.

869

sesah

[s«.sAh]

kata kerja

makan (bahasa kasar).

Jangan sesah laok tu sampai abes, ingat orang belakang.

[dZA.NAn s«.sAh lAo/ tu sAm.pAj A.bes i.NAt o.ÄAN b«.lA.kAN]

Jangan makan lauk itu hingga habis, ingat orang yang belum makan

872

semangke

[s«.mAN.k«]

kata nama

buah tembikai.

null

873

raop

[ÄAop]

kata kerja

menyapu muka dengan tapak tangan (lazimnya bersama air).

Dah ngantok, mari kite raop muke.

[dAh NAn.to/ mA.Äi ki.t« ÄAop mu.k«]

Sudah mengantuk, mari kita menyapu air pada muka.

876

grenseng

[gÄen.seN]

kata nama

periuk besar daripada tembaga.

Mane nak cari grenseng sekarang, kalau ade pon mahal beno.

[mA.n« nA/ tSA.Äi gÄen.seN s«.kA.ÄAN kA.lAw A.d« pon mA.hAl 

Mana nak cari periuk besar daripada tembaga sekarang ini, kalau ada pun terlalu mahal.

877

bejenang

[b«.dZ«.nAN]

kata kerja

menegakkan kebenaran dengan bersungguh-sungguh.

Nak tunjok die tu tak curik die bejenang tak ngaku kalah.

[nA/ tun.dZo/ di.j« tA/ tSu.Äi/ di.j« b«.dZ«.nAN tA/ NA.ku ]

Hendak menunjukkan dia itu tidak mencuri, dia bertahan bermati-matian dan tidak mahu mengaku kalah.

880

melintap

[m«.lin.tAp]

kata adjektif

keadaan demam yang kuat tetapi belum sampai ke tahap meracau.

Demam biyase aje, belom melintap.

[d«.mAm bi.yA.s« A.dZ« b«.lom m«.lin.tAp]

Dia demam biasa sahaja, belum demam kuat.

881

tugong

[tu.goN]

kata nama

kain buruk (Pulau Aur, Mersing).

Aji pegi ambek tugong, buat kesat ae tumpah.

[A.dZi p«.gi Am.be/ tu.goN bu.wAt k«.sAt Ae tum.pAh]

Kamu pergi ambil kain buruk untuk mengesat air yang tumpah.

884

tambol

[tAm.bol]

kata nama

hidangan ringan untuk tetamu pada waktu petang dan malam.

Ape tambol awak bawak petang ni.

[A.p« tAm.bol A.wA/ bA.wA/ p«.tAN ni]

Apa tambol awak bawa petang ini?

885

bedanau

[b«.dA.nAw]

kata adjektif

kotor dan berbau (pada permukaan lantai, papan, benda, baju dan lain-lain).

Tiga ari pinggan mangkok tak bebasoh, bedanaulah die.

[ti.g« A.Äi piN.gAn mAN.ko/ tA/ b«.bA.soh b«.dA.nAw.lAh di.j«]

Tiga hari pinggan mangkuk itu tidak berbasuh, kotor dan berbaulah.

888

ketong

[k«.toN]

kata kerja

kerat pendek.

Nasib baek kayu ni dah diketong-ketong, tinggal kawan belah aje.

[nA.seb bAe/ kA.ju ni dAh di.k«.toN.k«.toN tiN.gAl 

Nasib baik kayu ini sudah dikerat pendek-pendek, saya perlu belah sahaja.

889

ujat-ujat

[u.dZAt.u.dZAt]

kata kerja

membuat tuduhan secara rambang, serkap jarang atau sangkaan yang buruk.

Engkau ni takde keje lain, ujat-ujat sane, ujat-ujat sini, buat dose kereng tak masal.

[«N.kAw ni tA/.d« k«.dZ« lAen u.dZAt.u.dZAt sA.n« ]

Engkau ini tidak ada kerja lain ke, menuduh sana sini, tidak pasal-pasal buat dosa kering.

892

membebek

[m«m.be.be/]

kata adjektif

berkenaan api dapur yang terlalu perlahan dan seakan-akan mahu padam akibat kehabisan minyak.

Api dapo minyak tanah tu nampak membebek dari tadi. Bile nak masak?

[A.pi dA.po mi.øA/ tA.nAh tu nAm.pA/ m«m.be.be/ dA.Äi ]

Api dapur minyak tanah itu dari tadi perlahan macam nak padam. Bila hendak masak?

893

menjarah

[m«n.dZA.ÄAh]

kata kerja

berjalan membuang masa tanpa tujuan.

Budak-budak kumpulan tu suke menjarah saje.

[bu.dA/.bu.dA/ kum.pu.lAn tu su.k« m«n.dZA.ÄAh sA.dZ«]

Budak-budak dalam kumpulan itu suka berjalan tanpa tujuan sahaja.

896

luti

[lu.ti]

kata adjektif

teruk (terlalu letih).

Seminggu bekeje tak henti-henti, luti badan.

[s«.miN.gu b«.k«.dZ« tA/ h«n.ti.h«n.ti lu.ti bA.dAn]

Seminggu bekerja tidak berhenti-henti, badan terasa teruk.

897

tendak

[t«n.dA/]

kata nama

habuk yang mendak, mendapan.

Ae minom tu ade tendak.

[Ae mi.nom tu A.d« t«n.dA/]

Air minuman itu ada habuk yang mendak.

900

besemuyas

[b«.s«.mu.jAs]

kata adjektif

berkenaan kain dan lain-lain yang bercarik-carik berjerabai; becemabai, besemunyas.

Abes besemuyas kaki seluar tu kene giget mak menti.

[A.bes b«.s«.mu.jAs kA.ki s«.lu.w tu k«.n« gi.get mA/ m«n.ti]

Habis berjerabai kaki seluar itu digigit tikus.

901

baju wan

[bA.dZu wAn]

baju cekak musang.

Baju wan kau ni simpanle raye.

[bA.dZu wAn kAw ni sim.pAn.le ÄA.j«]

Baju wan kau ini simpanlah untuk raya.

null

904

lene

[le.ne]

kata kerja

melepa (menggunakan sesuatu seperti cat untuk disapu pada papan).

Lene dengan cat siket-siket aje, jangan tidak.

[le.ne d«.NAn tSAt si.ket.si.ket A.dZ« dZA.NAn ti.dA/]

Lepa dengan cat sedikit-sedikit, ala kadar sahaja.

905

melungap-lungap

[m«.lu.NAp.lu.NAp]

kata kerja

ketawa dengan mulut terbuka luas (bayi).

Adek kecik tu melungap-lungap, bile kene agah.

[A.de/ k«.tSi/ tu m«.lu.NAp.lu.NAp bi.l« k«.n« A.gAh]

Adik kecil itu ketawa dengan mulut terbuka luas apabila kena agah.

908

seimo lemo

[s«.i.mo le.mo]

senja.

Jangan main sembunyi-sembunyi, piantan seimo lemo.

[dZA.NAn mAen s«m.bu.øi.s«m.bu.øi pi.jAn.tAn s«.i.mo le.mo]

Janganlah main sembunyi-sembunyi pada waktu senja.

null

909

palang

[pA.lAN]

kata adjektif

tidak perlu.

Die tak pelawe kite datang, palang le kite pegi.

[di.j« tA/ p«.lA.w« ki.t« dA.tAN pA.lAN l« ki.t« p«.gi]

Dia tidak pelawa kita datang, tidak perlu kita pergi.

912

lohe

[lo.he]

kata adjektif

1. sangat longgar; leweh 2. 2. tidak boleh digunakan.

1. Lohe bena suwanye sampai nampak tak kemas. 2. Buwang saje barang yang lohe tu, beli yang baru.

[lo.he b«.nA su.wA.ø« sAm.pAj nAm.pA/ tA/ k«.mAs] []

1. Longgar benar seluarnya hingga kelihatan tidak kemas. 2. Buang sahaja barang yang tidak berguna itu, beli yang baru.

913

bapok

[bA.po/]

kata nama

lelaki yang berperangai dan berpakaian seperti perempuan.

Ingatkan pempuan rupenye bapok.

[i.NAt.kAn p«m.pu.wAn Äu.p«.ø« bA.po/]

Disangkakan perempuan, rupa-rupanya lelaki yang berkelakuan dan berpakaian seperti perempuan.

916

makwe

[mA/.w«]

kata nama

emak saudara.

Nak ke mane makwe engkau tu?

[nA/ k« mA.n« mA/.w« «N.kAw tu]

Hendak ke mana emak saudara engkau itu?

917

ngelambo

[N«.lAm.bo]

kata kerja

bergerak-gerak (janin).

Ngelambo budak itu dalam perut Limah.

[N«.lAm.bo bu.dA/ i.tu dA.lAm p«.Äot li.mAh]

Bergerak-gerak janin dalam perut Halimah.

920

tibok

[ti.bo/]

kata kerja

memukul dengan tangan ke bahagian badan sahaja (Pulau Aur, Mersing).

Abu kenak tibok semalam, abes lebam badan.

[A.bu k«.nA/ ti.bo/ s«.mA.lAm A.bes l«.bAm bA.dAn]

Abu kena pukul di bahagian badan semalam sehingga lebam-lebam.

921

bulan

[bu.lAn]

kata nama

contoh kain atau kertas berbentuk separuh bulatan sebagai pengukur tebukan leher baju kurung Johor atau baju teluk belanga.

Besa mane bulan baju kau ni?

[b«.sA mA.n« bu.lAn bA.dZu kAw ni]

Keratan leher baju engkau besar mana?

924

perabah

[p«.ÄA.bAh]

kata nama

barang yang tidak berguna.

Buang saje perabah tu, bukan boleh pakai lagi.

[bu.wAN sA.dZe p«.ÄA.bAh tu bu.kAn bo.leh pA.kAj lA.gi]

Buang sahaja barang-barang yang tidak berguna itu, bukan boleh dipakai lagi.

925

tesantol

[t«.sAn.tol]

kata kerja

tersangkut kaki hingga hampir jatuh, terseradung.

Kuku kaki Munah bedarah, tesantol bendol.

[ku.ku kA.ki mu.nAh b«.dA.ÄAh t«.sAn.tol b«n.dol]

Kuku kaki Munah berdarah akibat terseradung bendul.

928

secoet

[s«.tSo.et]

kata adjektif

terlalu sedikit, secubit (satu atau dua jari); setotet.

Gule secoet mane nak cukop buat kopi seteko.

[gu.l« s«.tSo.et mA.n« nA/ tSu.kop bu.wAt ko.pi s«.te.ko]

Gula yang terlalu sedikit itu mana cukup untuk membuat seteko air kopi.

929

letak

[le.tA/]

kata adjektif

nyenyak tidur kerana keletihan.

Letak anaknye tido lepas penat bemaen.

[le.tA/ A.nA/.ø« ti.do l«.pAs p«.nAt b«.mAen]

Nyenyak anaknya tidur setelah penat bermain.

932

candi

[tSAn.di]

kata adjektif

tidak kekok melakukan sesuatu atau berhadapan dengan orang yang lebih tua atau tinggi kedudukannya.

Candinye budak ni, becakap kat pentas pon boleh.

[tSAn.di.ø« bu.dA/ ni b«.tSA.kAp kAt p«n.tAs pon bo.leh]

Tidak kekok langsung budak ini, bercakap di atas pentas pun dia boleh.

933

ketengi

[k«.t«.Ni]

kata adjektif

malu kerana kalah tanding atau kena tipu.

Die ketengi sebab adeknye dapat nombo satu, die nombo corot.

[di.j« k«.t«.Ni s«.bAb A.de/.ø« dA.pAt nom.bo sA.tu di.j« 

Beliau berasa malu kerana adiknya mendapat nombor satu dan dia nombor corot.

936

mencedal

[m«n.tS«.dAl]

kata nama

faedah atau guna.

Tak de mencedalnye si Lan ke rumah Mamat, tak sesai pon masalah.

[tA/ d« m«n.tS«.dAl.ø« si lAn k« Äu.mAh mA.mAt tA/ s«.sAj ]

Tidak ada gunanya si Lan pergi ke rumah Mamat, tidak akan dapat menyelesaikan masalah.

937

melagek

[m«.lA.ge/]

kata tugas

sebentar lagi (Pulau Aur, Mersing).

Melagek man tebe.

[m«.lA.ge/ mAn te.b«]

Sebentar lagi saya akan sampai.

940

temes

[t«.mes]

kata nama

contoh, teladan.

Pekare yang baek tu jadikan temes.

[p«.kA.Ä« jAN bAe/ tu dZA.di.kAn t«.mes]

Perkara yang baik itu dijadikan teladan.

941

aji

[A.dZi]

kata nama

kata ganti diri kedua, anda, kamu, awak, engkau.

Bele aji tebe?

[be.l« A.dZi te.b«]

Bilakah kamu sampai?

944

pua

[pu.wAâ]

kata adjektif

tidak waras, kurang sempurna akal.

Jangan pecaye sangat budak ali tu, die ni pua sikit.

[dZA.NAn p«.tSA.j« sA.NAt bu.dA/ A.li tu di.j« ni pu.wAâ si.kit]

Jangan percaya sangat budak Ali itu, dia ini kurang waras.

945

endot

[«n.dot]

kata nama

kekasih.

Miseh sekolah dah ade endot.

[mi.seh s«.ko.lAh dAh A.d« «n.dot]

Masih di bangku sekolah dah ada kekasih.

948

tesoleng

[t«.so.leN]

kata kerja

jatuh tergolek ke bawah.

Si Atan tesoleng bile belari atas ceron.

[si A.tAn t«.so.leN bi.l« b«.lA.Äi A.tAs

Si Atan jatuh tergolek apabila ia berlari di atas tanah yang cerun.

949

kedi

[k«.di]

kata adjektif

berkenaan saiz badan orang yang kecil daripada saiz biasa.

Budak kedi tu pun kau takut, kan kau lebeh besa!

[bu.dA/ k«.di tu pon kAw tA.kot kAn kAw l«.beh b«.sA]

Budak kecil macam itu pun kau takut, bukankah engkau lebih besar!

952

melahu

[m«.lA.hu]

kata kerja

membuang masa tanpa melakukan apa-apa kerja.

Orang laen dok keje, kami sorang dok melahu

[o.ÄAN lAen do/ k«.dZ« kA.mi so.ÄAN do/ m«.lA.hu]

Orang lain asyik bekerja, saya seorang yang duduk tidak membuat apa-apa.

953

celam-belom

[tS«.lAm.b«.lom]

kata adjektif

tidak sekata atau tidak seragam

Susun buku ni yang same besa setempat, jangan celam-belom.

[su.sun bu.ku ni jAN sA.m« b«.sA s«.t«m.pAt dZA.Nan ]

Susun buku-buku ini, yang sama besar setempat, jangan tidak seragam.

956

pencawos

[p«n.tSA.wos]

kata nama

warung.

Perot tengah lapo, sampai aje bando, teros masok pencawos.

[p«.Äot t«.NAh lA.p sAm.pAj A.dZ« bAn.d t«.Äos mA.so/ 

Perut tengah lapar, tiba sahaja di bandar, teruslah ke warung.

957

ngerosek

[N«.Äo.se/]

kata kerja

bergerak secara berterusan.

Punye banyaknye nyamok, puas kite ngerosek baru dapat tido.

[pu.ø« bA.øA/.ø« øA.mo/ pu.wAs ki.t« N«.Äo.se/ bA.Äu dA.pAt 

Banyak sangat nyamuk, puas kita bergerak berterusan barulah dapat tidur.

960

ngelimbang

[N«.lim.bAN]

kata kerja

mengimbas.

Tadi kawan nampak kelibat die ngelimbang kat tangge tu.

[tA.di kA.wAn nAm.pA/ k«.li.bAt di.j« N«.lim.bAN kAt tAN.g« tu]

Tadi saya terlihat kelibat dia mengimbas di tangga.

961

serbe bediri

[s«r.b« b«.di.Äi]

hantaran daripada pengantin lelaki kepada pengantin perempuan yang seratus peratus lengkap mulai hujung rambut hingga ke hujung kaki.

null

964

menggelitis

[m«N.g«.li.tis]

kata adjektif

berkenaan dengan gadis yang suka berjalan dengan tidak tentu tujuan.

Petang-petang mulelah anak dare tu menggelitis ke sane ke mari.

[p«.tAN.p«.tAN mu.l«.lAh A.nA/ dA.Ä« tu m«N.g«.li.tis ]

Petang-petang mulalah anak dara itu merayau ke sana ke mari dengan tidak tentu tujuan.

965

memerot

[m«.m«.Äot]

kata kerja

buang air besar, berak (bahasa kasar); melimbong.

Geramnye aku dengan budak ni, tak abes-abes memerot.

[g«.ÄAm.ø« A.ku d«.NAn bu.dA/ ni tA/ A.bes.A.bes m«.m«.Äot]

Geramnya aku dengan budak ini, tidak habis-habis membuang air besar.

968

kendarat

[k«n.dA.ÄAt]

kata nama

orang yang ditugaskan untuk menyediakan dan mengangkat hidangan jamuan semasa majlis kenduri.

Semue idangan kendarat yang bawak.

[s«.mu.w« i.dA.NAn k«n.dA.ÄAt jAN bA.wA/]

Semua hidangan itu diangkat oleh kendarat.

969

kejong

[k«.dZoN]

kata adjektif

berkenaan benda, binatang atau manusia yang keras atau kejang disebabkan sesuatu proses atau tindak balas.

Ikan tu kejong kene ae batu.

[i.kAn tu k«.dZoN k«.n« Ae bA.tu]

Ikan itu keras kena air batu.

972

lawang II

[lA.wAN]

kata tugas

peluang.

Kalau die tak bukak lawang, mane kite berani masok minang.

[kA.lAw di.j« tA/ bu.kA/ lA.wAN mA.n« ki.t« b«.ÄA.ni mA.so/ ]

Kalau dia tidak memberi peluang, bagaimana kita berani masuk meminang.

973

gempok

[g«m.po/]

kata kerja

tercekik tulang.

Kau ni makan terubok baka gelojoh sangat, macam mane tak gempok.

[kAw ni mA.kAn t«.Äu.bo/ bA.kA g«.lo.dZoh sA.NAt mA.tSAm 

Engkau ini makan terubuk bakar terlalu gelojoh, macam mana tidak tercekik tulang.

976

gempok

[g«m.po/]

kata kerja

tercekik tulang.

Kau ni makan terubok baka gelojoh sangat, macam mane tak gempok.

[kAw ni mA.kAn t«.Äu.bo/ bA.kA g«.lo.dZoh sA.NAt mA.tSAm 

Engkau ini makan terubuk bakar terlalu gelojoh, macam mana tidak tercekik tulang.

977

bego II

[b«.g]

kata adjektif

berkenaan perempuan yang mempunyai sifat atau ciri kelaki-lakian.

Aku sangke die ni jantan, rupenye bego.

[A.ku sAN.k« di.j« ni dZAn.tAn Äu.p«.ø« b«.g]

Saya sangka dia ini lelaki, rupanya perempuan yang mempunyai sifat kelaki-lakian.

980

hempah-hempeh

[h«m.pAh.h«m.peh]

kata adjektif

berkenaan cara berjalan yang tidak sempurna kerana membawa beban yang berat dan banyak; gepeh.

Berat sangat barang sampai hempah-hempeh bejalan.

[b«.ÄAt sA.NAt bA.ÄAN sAm.pAj h«m.pAh.h«m.peh b«.dZA.lAn]

Berat benar barang yang dibawa hingga berjalan pun tidak sempurna.

981

loceh

[lo.tSeh]

kata kerja

mengusik lauk yang berkuah dengan sudu atau tangan hingga memungkinkan cepat basi; redok

Jangan diloceh laok tu, kalau basi karang, orang tu nak makan ape.

[dZA.NAn di.lo.tSeh lA.o/ tu kA.lAw bA.si kA.ÄAN o.ÄAN tu nA/ ]

Jangan kacau-kacau lauk itu, kalau basi nanti, orang itu hendak makan apa.

984

domok

[do.mo/]

kata adjektif

besar dan gemuk pendek.

Domoknye cucukaw!

[do.mo/.ø« tSu.tSu.kAw]

Besar dan gemuk pendek cucu engkau!

985

ngeriak

[N«.Äi.jA/]

kata adjektif

banyak.

Anak ayam tu ngeriak betol.

[A.nA/ A.jAm tu N«.Äi.jA/ b«.tol]

Anak ayam itu banyak betul.

988

selio

[se.li.jo]

kata adjektif

juling.

Senyumnye manes, tapi sayang silio pulak.

[s«.øum.ø« mA.nes tA.pi sA.jAN se.li.jo pu.lA/]

Senyumnya manis, tetapi sayang juling pula

989

rohoi

[Äo.hoj]

kata kerja

pecah berderai.

Rumah lame tu rohoi makan dik anai-anai.

[Äu.mAh lA.m« tu Äo.hoj mA.kAn di/ A.nAj.A.nAj]

Rumah usang itu sudah roboh kerana dimakan anai-anai.

992

lolok

[lo.lo/]

kata nama

longkang besar.

Lolok tu penoh sampah, susah ae nak lalu.

[lo.lo/ tu p«.noh sAm.pAh su.sAh Ae nA/ lA.lu]

Longkang besar itu penuh dengan sampah sarap, susah air hendak mengalir.

993

bingai

[bi.NAj]

kata adjektif

bodoh sombong.

Dah lah bingai sangat, menanye orang tak mau.

[dAh lAh bi.NAj sA.NAt m«.nA.ø« o.ÄAN tA/ mAu]

Sudahlah bodoh sombong, menanya orang pun tidak mahu.

996

bejelonton

[b«.dZ«.lon.ton]

kata adjektif

kusut, umpamanya sesuatu yang bergulung-gulung seperti benang, tali-temali dan lain-lain.

Hai, bejelonton nampak benang ni, sape punye keje

hAj b«.dZ«.lon.ton nAm.pA/ b«.nAN ni sA.p« pu.ø« k«.dZ«]

Hai, bergulung-gulung nampak benang ini, siapalah yang membuatnya.

997

jagal

[dZA.gAl]

kata kerja

memegang seseorang sehingga tidak boleh bergerak.

Budak penakut tu kena jagal dulu baru bole sunat.

[bu.dA/ p«.nA.kut tu k«.n« dZA.gAl du.lu bA.Äu bo.le su.nAt]

Budak penakut itu harus dipegang hingga tidak boleh bergerak, barulah boleh disunat.

1,000

yok

[jo/]

kata tugas

ajakan atau pelawaan, mari, ayuh.

Yok! Kite pegi.

[jo/ ki.t« p«.gi]

Ayuh, kita pergi.

1,001

beketuntang I

[b«.k«.tun.tAN]

kata kerja

1. kelam kabut; kangkang kiyap I.

Beketuntang kawan nak siapkan keje rumah.

[b«.k«.tun.tAN kA.wAn nA/ si.jAp.kAn k«.dZ« Äu.mAh]

Kelam kabut saya hendak menyiapkan kerja rumah.

1,004