malaysia-ai/DBP-Dialect · Datasets at Hugging Face

0 stringlengths 3 17	1 stringlengths 5 213	2 stringclasses 91 values	3 stringlengths 5 255 ⌀	4 stringlengths 14 118 ⌀	5 stringlengths 17 133 ⌀	6 stringlengths 17 157 ⌀	__index_level_0__ int64 0 1.18k
senoneng	[s«.no.neN]	kata adjektif	berserabut.	Senoneng kepale aku dengan perangai budak-	[s«.no.neN k«.pA.l« A.ku d«.NAn p«.ÄA.NAj bu.dA/.bu.dA/ ni]	Berserabut kepala aku dengan perangai budak-budak ini.	605
muyi II	[mu.ji]	kata kerja	berjaga malam dengan acara berzanji dan lain-lain selepas kelahiran bayi hingga tanggal pusat.	Mak Ngah buat keje muyi sampai cucunye tanggal pusat.	[mA/ NAh bu.wAt k«.dZ« mu.ji sAm.pAj tSu.tSu.ø« tAN.gAl ]	Mak Ngah mengadakan acara berzanji dan bacaan ayat suci pada sebelah malam sehingga cucunya selamat tanggal pusat.	608
bobak	[bo.bA/]	kata nama	percakapan dan lain-lain yang sedap didengar (umumnya yang tidak benar), temberang.	Kalau dah kaki bobak, cakap betol pon susah orang nak pecaye.	[kA.lAw dAh kA.ki bo.bA/ tSA.kAp b«.tol pon su.sAh o.ÄAN nA/ 	Kalau suka temberang, apabila bercakap benar pun orang susah hendak percaya.	609
belebat	[b«.l«.bAt]	kata nama	sejenis lepat dibuat daripada ubi yang diparut atau pisang masak yang dilecek yang digaul dengan gula merah atau gula pasir dan dibungkus dengan daun pisang dan dikukus; kelemet.	null	null	null	612
begedel	[b«.g«.del]	kata nama	sejenis makanan yang dibuat daripada kentang rebus yang dilecek, dibubuh kayu manis, bunga lawang, cengkih dan udang kering yang ditumbuk halus, daun saderi dan daun bawang digaul dengan kuning telur dibentuk bulat-bulat dan dicelup dalam putih telur dan	null	null	null	613
bedempe	[b«.d«m.pe]	kata adjektif	berbunyi tidak jelas dan kurang sedap didengar.	Dekat na dengan mikropon patut bedempe suare.	[d«.kAt nA d«.NAn mi.kro.pon pA.tut b«.d«m.pe su.wA.Ä«]	Dekat benar dengan mikrofon, patutlah suaranya tidak jelas.	616
melenjan	[m«l«n.dZAn]	kata kerja	merayau keluar rumah dan tidak tahu duduk diam.	Asyek melenjan aje, tak tau dok kat rumah.	[A.Se/ m«.l«n.dZAn A.dZ« tA/ tAu do/ kAt Äu.mAh]	Asyek merayau sahaja tidak tahu duduk diam di rumah.	617
merepak	[m«.Äe.pA/]	kata kerja	berleter dengan nada suara yang tinggi.	Siket saje salah kite, bejam-jam die merepak.	[si.ket sA.dZ« sA.lAh ki.t« b«.dZAm.dZAm di.j« m«.Äe.pA/]	Sedikit sahaja kita buat salah, berjam-jamlah dia berleter dengan suara yang kuat.	620
bincau	[bin.tSAw]	kata adjektif	suka bercakap.	Punyele bincau Mak Cik Jenab, tak sempat kawan nak mencelah.	[pu.ø«.l« bin.tSAw mA/ tSi/ dZe.nAb tA/ s«m.pAt kA.wAn nA/ 	Punyalah becok Mak Cik Zainab, tidak sempat saya hendak mencelah.	621
handa	[hAn.dA]	kata adjektif	sia-sia, tidak berguna; modo.	Handa saje kite ke sane, tak nampak muke pon die.	[hAn.dA sA.dZ« ki.t« k« sA.n« tA/ nAm.pA/ mu.k« pon di.j«]	Sia-sia sahaja kita ke sana sebab dia tidak kelihatan langsung.	624
sejembe	[s«.dZ«m.be]	kata tugas	sebahagian, sepotong atau sehiris.	Beri aku sejembe kue.	[b«.Äi A.ku s«.dZ«m.be ku.we]	Beri aku sepotong kuih.	625
melanos	[m«.lA.nos]	kata kerja	menangis seolah-olah petanda dapat adik (biasanya kanak-kanak kecil yang kononnya hendakkan adik).	Anak engkau ni nangis, melanos agaknye.	[A.nA/ «N.kAw ni nA.Nes m«.lA.nos A.gA/.ø«]	Anak engkau ini menangis sahaja, agaknya menangis nak beradik.	628
mantan	[mAn.tAn]	kata nama	kelapa yang belum berlemak dan digunakan untuk membuat inti kuih; congkel.	Tolong ambek kelapa mantan tu bang due bute, nak buwat kue koci.	[to.loN Am.be/ k«.lA.p« mAn.tAn tu bAN du.w«.bu.te nA/ ]	Tolong ambilkan dua butir kelapa mantan, nak buat kuih koci.	629
elon	[e.lon]	kata nama	susunan sama lebar (bagi kain kurung Johor), kira-kira sepelempap untuk tiga atau empat susun dan diikat di tepi pinggang.	Buat elon kaen tu biar betol-betol, kang teburai pulak.	[bu.wAt e.lon kAen tu bi.jA b«.tol.b«.tol kAN t«.bu.ÄAj pu.lA/]	Buat elon kain itu biarlah cermat, nanti terburai pula.	632
ngelalo	[N«.lA.lo]	kata kerja	menggelungsur dan tidak dapat dikawal lagi kerana terlalu licin.	Licen bena jalan buat dek ujan, ngelalo taya moto.	[li.tSen b«.nA dZA.lAn bu.wAt de/ u.dZAn N«.lA.lo tA.jA mo.to]	Licin benar jalan disebabkan hujan, menggelungsur tayar motosikal dibuatnya.	633
muke senen	[mu.k« s«.nen]	selamba.	Orang ngate die pon, die buat muke senen aje.	[o.ÄAN NA.t« di.j« pon di.j« bu.wAt mu.k« s«.nen A.dZ«]	Orang mengata dia pun, dia buat selamba sahaja.	null	636
mengeladi	[m«.N«.lA.di]	kata adjektif	biang.	Kecik-kecik dah mengeladi, kalau besa ape nak jadi.	[k«.tSi/.k«.tSi/ dAh m«.N«.lA.di kA.lAw b«.sA A.p« nA/ dZA.di]	Kecil-kecil sudah biang, kalau besar apa nak jadi.	637
getek	[g«.te/]	kata adjektif	rasa jijik.	Getek saya nak pijak tempat tu, koto bena.	[g«.te/ kA.mi nA/ pi.dZA/ t«m.pAt tu ko.to b«.nA]	Geli saya hendak memijak tempat itu kerana sangat kotor.	640
getek	[g«.te/]	kata adjektif	rasa jijik.	Getek saya nak pijak tempat tu, koto bena.	[g«.te/ kA.mi nA/ pi.dZA/ t«m.pAt tu ko.to b«.nA]	Geli saya hendak memijak tempat itu kerana sangat kotor.	641
darat yan	[dA.ÄAt jAn]	tanah tinggi sebagai pedoman untuk berlabuh dan lain-lain.	Bile nampak darat yan tu kite belok ke kanan sikit.	[bi.l« nAm.pA/ dA.ÄAt jAn tu ki.t« be.lo/ k« kA.nAn si.kit]	Apabila nampak tanah tinggi itu kita belok ke kanan sedikit.	null	644
longoi	[lo.Noj]	kata adjektif	letih lesu.	Badan rase longoi lepas angkat barang pindah rumah.	[bA.dAn. ÄA.s« lo.Noj l«.pAs AN.kAt bA.ÄAN pin.dAh Äu.mAh]	Badannya merasa lesu setelah mengangkat barang kerana pindah rumah.	645
gedam	[g«.dAm]	kata adjektif	hancur berkecai.	Gelas dah pecah, gedam.	[g«.lAs dAh p«.tSAh g«.dAm]	Gelas sudah pecah, hancur berkecai.	648
bedazi	[b«.dA.zi]	kata kerja	bergotong-royong dalam majlis kenduri kendara, rewang.	Minggu depan bedazi kite kat rumah Pak Abu. Die buwat keje kawen.	[miN.gu d«.pAn b«.dA.zi ki.t« kAt Äu.mAh pA/ A.bu di.j« bu.wAt k«.dZ« kA.wen]	Minggu hadapan kita bergotong-royong di rumah Pak Abu. Dia mengadakan majlis kenduri kahwin.	649
gobo	[go.bo]	kata adjektif	berkenaan cahaya bulan yang berbalam-balam atau tidak terang.	Malam tadi bulan gobo aje sampai abah gune lampu picit ke surau.	[mA.lAm tA.di bu.lAn go.bo A.dZ« sAm.pAj A.bAh gu.n« ]	Malam tadi cahaya bulan kelihatan berbalam-balam, hingga abah menggunakan lampu picit untuk pergi ke surau.	652
bubo som-som	[bu.bo som som]	sejenis kuih daripada tepung beras yang dimasak bersama santan, sedikit garam dan beberapa helai daun pandan dan sebiji dua bunga cengkeh untuk perasa. Setelah pekat dituang dalam bekas atau acuan dan disejukkan untuk dimakan dengan air gula melaka atau g	null	null	null	null	653
pahape	[pA.hA.p«]	kata nama	barang-barang atau benda-benda yang ada.	Tolong angkat same pahape kawan ni, berat sangat.	[to.loN AN.kAt sA.m« pA.hA.p« kA.wAn ni b«.ÄAt sA.NAt]	Tolong angkat sama barang-barang saya ini, terlalu berat.	656
begonyeh	[b«.go.øeh]	kata kerja	bergurau senda.	Asal dekat adek-beradek, asyeklah begonyeh.	[A.sAl d«.kAt A.de/ b«.ÄA.de/ A.Se/.lAh b«.go.øeh]	Asal berkumpul adik-beradik, asyeklah bergurau senda.	657
dumpot	[dum.pot]	kata adjektif	pendek dan tumpul (biasanya mata pensil).	Pensel awak tu dumpot aje matenye.	[pen.sel A.wA/ tu dum.pot A.dZ« mA.t«.ø«]	Pensil kamu itu pendek sangat matanya.	660
miong	[mi.joN]	kata adjektif	bingung, seolah-olah mati akal buat sementara disebabkan oleh sesuatu kejadian yang tidak disangka-sangka.	Lepas orang rumah meninggal, beminggu-minggu die miong.	[l«.pAs o.ÄAN Äu.mAh m«.niN.gAl b«.miN.gu.miN.gu di.j« 	Selepas kematian isteri, berminggu-minggu dia bingung seolah-olah mati akal.	661
lodang	[lo.dAN]	kata nama	masa lapang.	Budak tak sekolah ni, banyak lodang.	[bu.dA/ tA/ s«.ko.lAh ni bA.øA/ lo.dAN]	Budak tidak bersekolah ini, banyak masa lapang.	664
cendeng	[tSen.deN]	kata adjektif	berkenaan wajah atau perilaku orang yang bermasalah.	Engkau ni nampak cendeng aje!	[«N.kAw ni nAm.pA/ tSen.deN A.dZ«]	Engkau ini nampak bermasalah sahaja!	665
mereboi	[m«.Ä«.boj]	kata adjektif	berkenaan rambut yang tumbuh jarang-jarang atau tidak lebat.	Rambot budak tu mereboi aje, cube sapu minyak kelape.	[ÄAm.bot bu.dA/ tu m«.Ä«.boj A.dZ« tSu.b« sA.pu mi.øA/ ]	Rambut budak itu tidak lebat, cuba sapu minyak kelapa.	668
nya alah	[øA A.lAh]	jangan diulang lagi.	Nya alah lagi, keje yang keji tu.	[øA A.lAh lA.gi k«.dZ« jAN k«.dZi tu]	Jangan diulang lagi perbuatan yang keji itu.	null	669
nakek	[nA.ke/]	kata adjektif	hampir-hampir terjadi atau hampir-hampir berlaku.	Dah nakek nak jalan, ale-ale pak mentua sampai.	[dAh nA.ke/ nA/ dZA.lAn A.le.A.le pA/ m«n.tu.we sAm.pAj]	Sudah hampir hendak keluar berjalan, tiba-tiba bapa mentua sampai.	672
menyanyah	[m«.øA.øAh]	kata adjektif	lalai, salah tanggap kerana kurang memberi perhatian.	Engkau ni menyanyah betol, laen disuroh laen dibuwat!	[«N.kAw ni m«.øA.øAh b«.tol lAen di.su.Äoh	Engkau ini lalai betul, lain yang disuruh lain yang dibuat!	673
mengotoi	[m«.No.toj]	kata adjektif	comot.	Malas bena engkau ni nak mandi, mengotoi muke.	[mA.lAs b«.nA «N.kAw ni nA/ mAn.di m«.No.toj mu.k«]	Malas betul engkau ini hendak mandi, nampak muka pun comot.	676
setangan kepale	[s«.tA.NAn k«.pA.l«]	kain yang diikat di kepala mengganti tanjak, semutar.	null	null	null	null	677
larong	[lA.ÄoN]	kata kerja	merempuh tanpa menghirau orang atau keadaan di sekeliling, justeru melanggar adat sopan.	Jangan maen larong aje tak hirau sape yang ade.	[dZA.NAn mAen lA.ÄoN A.dZ« tA/ hi.ÄAw sA.p« jAN A.d«]	Janganlah main rempuh sahaja tanpa menghiraukan siapa yang ada.	680
cuci	[tSu.tSi]	kata nama	hantaran daripada pengantin lelaki kepada pengantin perempuan yang hanya mengandungi sejumlah wang hantaran, cincin kahwin dan hadiah berbentuk kelengkapan baju dan lain-lain tanpa barang kemas yang selengkapnya.	Kami lebeh suke hantaran lime ribu cuci daripade tige ribu serbe satu.	[kA.mi l«.beh su.k« hAn.tA.ÄAn li.m« Äi.bu tSu.tSi dA.Äi.pA.d« 	Saya lebih suka hantaran lima ribu cuci daripada tiga ribu serba satu.	681
kebak	[k«.bA/]	kata kerja	1. mencangkul tanah menjadi bongkah-bongkah besar.	Belom buat batas, kene kebak dulu tanah kat kebon tu.	[b«.lom bu.wAt bA.tAs k«.n« k«.bA/ du.lu tA.nAh kAt k«.bon tu]	Sebelum membuat batas, kenalah mencangkul tanah di kebun itu	684
menangkel	[m«.nAN.kel]	kata kerja	mengelakkan pukulan.	Sempat die menangkel, pade hal orang jahat tu numbok die macam kilat.	[s«m.pAt di.j« m«.nAN.kel pA.d« hAl o.ÄAN dZA.hAt tu num.bo/ ]	Sempat dia mengelak pukulan itu walaupun orang jahat itu menumbuk dia macam kilat.	685
buyau	[bu.jAw]	kata adjektif	berkenaan perut dan lain-lain yang gelambir.	Perotnye nampak buyau, maklumlah anak dah semilan.	[p«.Äot.ø« nAm.pA/ bu.jAw mA/.lom.lAh A.nA/ dAh s«.mi.lAn]	Perutnya nampak menggelambir, maklumlah anak sudah sembilan orang.	688
junam	[dZu.nAm]	kata nama	amaran untuk mensabitkan sesuatu kesalahan.	Hari ni aku lepaskan kau tapi kau kene junam. Laen kali kalau belaku pekare macam ni tak de orang laen, kau yang kene.	[hA.Äi ni A.ku l«.pAs.kAn kAw tA.pi kAw k«.n«  	Hari ini aku lepaskan engkau, tetapi engkau diberikan amaran. Lain kali kalau berlaku perkara yang semacam ini, tiada orang lain engkaulah yang akan dituduh.	689
menyesap	[m«.ø«.sAp]	kata kerja	membersihkan kebun dengan menggunakan sabit, parang, cangkul dan lain-lain.	Die menyesap kebon nak nanam sayo.	[di.j« m«.ø«.sAp k«.bon nA/ nA.nAm sA.jo]	Dia membersihkan kebun untuk menanam sayur.	692
mengkes	[m«N.kes]	kata adjektif	kasar (bercakap).	Bile die naek angen, cakap pon mule mengkes.	[bi.l« di.j« nAe/ A.Nen tSA.kAp pon mu.l« m«N.kes]	Apabila dia marah, bercakap pun mulalah kasar.	693
melono	[m«.lo.no]	kata adjektif	berkenaan tempat yang berselerak dengan kotoran yang basah.	Melono taek ayam atas lantai.	[m«.lo.no tA.e/ A.jAm A.tAs lAn.tAj]	Berselerak nampak tahi ayam atas lantai.	696
keledo	[k«.le.do]	kata kerja	berusaha.	Dah besa panjang tak keledo nak carik keje.	[dAh b«.sA pAn.dZAN tA/ k«.le.do nA/ tSA.Äi/ k«.dZ«]	Sudah besar panjang, tidak berusaha untuk mencari kerja.	697
nasi uduk	[nA.si u.du/]	sejenis nasi yang dimasak bersama kuah lauk ayam. Rempah ditumis hingga kering sebelum dimasukkan santan dan ayam. Ayam yang sudah masak dikeluarkan dan dimasukkan beras dan dimasak sebelum dimasukkan semula ayam tadi.	null	null	null	null	700
maen toke	[mAen to.k«]	sejenis permainan yang menggunakan kotak rokok lama dan duit yang dilemparkan dekat kotak. Sesiapa yang melempar paling dekat dengan kotak, dialah yang menang.	null	null	null	null	701
keneneng	[k«.ne.neN]	kata adjektif	bingung kerana gagal mencari sesuatu.	Puas kawan carik barang tu, tak jumpe jugak,	[pu.wAs kA.wAn tSA.Äi/ bA.ÄAN tu tA/ dZum.p« dZu.gA/ 	Puas saya mencari barang itu, masih tidak jumpa, bingung saya.	704
belantok	[b«.lAn.to/]	kata adjektif	berkenaan makanan bermasak yang tersimpan lama tetapi belum basi.	Sampai ati nasik belantok tu kau suruh aku makan.	[sAm.pAj A.ti nA.si/ b«.lAn.to/ tu kAw su.Äoh A.ku mA.kAn]	Sampai hati nasi yang sudah tersimpan lama itu engkau suruh aku makan.	705
pondak	[pon.dA/]	kata adjektif	berkenaan keadaan yang terlalu banyak asap.	Pondak asap balek buket sane tu.	[pon.dA/ A.sAp bA.le/ bu.ket sA.n« tu]	Terlalu banyak asap di sebalik bukit sana.	708
loko	[lo.ko]	kata nama	kelihatan tidak sajak memakai pakaian.	Budak ni pakai baju mane pon nampak loko.	[bu.dA/ ni pA.kAj bA.dZu mA.n« pon nAm.pA/ lo.ko]	Budak ini pakai baju mana pun nampak tidak sajak.	709
modo	[mo.do]	kata adjektif	sia-sia, tidak berguna; handa.	Modo aje kite ke sane, die tak nampak bayang.	[mo.do A.dZ« ki.t« k« sA.n« di.j« tA/ nAm.pA/ bA.jAN]	Sia-sia sahaja kita pergi ke sana, dia tidak nampak bayang.	712
becemporeng	[b«.tS«m.po.ÄeN]	kata adjektif	kotor atau selekeh dan tidak rapi khusus pada bahagian muka seseorang.	Muke budak tu becemporeng bedak.	[mu.k« bu.dA/ tu b«.tS«m.po.ÄeN b«.dA/]	Muka budak itu selekeh dengan bedak.	713
meripai	[m«.Äi.pAj]	kata kerja	menyelongkar; merakas.	Budak ni nak kene agaknye, meripai barang orang aje.	[bu.dA/ ni nA/ k«.n« A.gA/.ø« m«.Äi.pAj bA.ÄAN o.ÄAN A.dZ«]	Budak ini hendak kena agaknya, menyelongkar barang orang sahaja.	716
melak-melak	[m«.lA/.m«.lA/]	kata tugas	moga-moga.	Melak-melak Ali datang bawak bembarang mak pesan.	[m«.lA/.m«.lA/ A.li dA.tAN bA.wA/ b«m.bA.ÄAN mA/ p«.sAn]	Moga-moga Ali datang membawa barang-barang yang emak pesan.	717
patah rome	[pA.tAh Äo.m«]	terencat pertumbuhan (pada manusia, haiwan peliharaan) daripada segi psikologi dan lain-lain kerana terpisah.	Umo baru due taon dah kene tinggal, ape tak patah rome.	[u.mo bA.Äu du.we tAon dAh k«.n« tiN.gAl A.p« tA/ pA.tAh 	Umur baru dua tahun sudah kena tinggal, mana tidak terencat kesuburan.	null	720
serase	[s«.ÄA.s«]	kata adjektif	sesuai dengan majlis (pakaian).	Dah lah gemok pakai corak melintang pulak, mane kan serase.	[dAh lAh g«.mo/ pA.kAj tSo.ÄA/ m«.lin.tAN pu.lA/ mA.n« 	Sudahlah gemuk, pakai pula corak melintang, mana nak sesuai.	721
gandang	[gAn.dAN]	kata adjektif	riuh atau bising contohnya apabila seseorang atau beberapa orang bercakap dengan nada yang kuat yang boleh menimbulkan kebisingan.	Salah siket gandang bunyi mulotnye.	[sA.lAh si.ket gAn.dAN bu.øi mu.lot.ø«]	Salah sedikit sahaja, riuh rendah dan bising bunyi mulutnya.	724
tui	[tu.wi]	kata adjektif	dalam keadaan tidak boleh ditarik balik khusus dalam permainan kanak-kanak seperti permainan polis sentri dan lain-lain.	Tui kau dan lepaskan tangan kau, jangan aleh lagi buah cato tu.	[tu.wi kAw dAn l«.pAs.kAn tA.NAn kAw dZA.NAn A.leh lA.gi 	Tui engkau dan lepaskan tangan engkau, jangan alih lagi buah catur itu.	725
kepai	[k«.pAj]	kata adjektif	lenguh dan sakit-sakit tulang.	Badan kawan rase kepai lepas nebas kelileng	[bA.dAn kA.wAn ÄA.s« k«.pAj l«.pAs n«.bAs k«.li.leN Äu.mAh]	Badan saya merasa lenguh dan sakit-sakit setelah menebas di keliling rumah.	728
kebabal	[k«.bA.bAl]	kata adjektif	berkenaan kulit keras atau tebal pada bahagian kaki atau tapak tangan akibat terlalu kerap membuat kerja, kematu; melulang.	Tangannye kebabal kerane kuat bekeje.	[tA.NAn.ø« k«.bA.bAl k«.ÄA.n« ku.wAt b«.k«.dZ«]	Kulit tangannya keras akibat bekerja kuat.	729
ngotem	[No.tem]	kata kerja	membuat kerja sambilan untuk menambah pendapatan.	Abang buat ngotem malam ini nak carik duet	[A.bAN bu.wAt No.tem mA.lAm i.ni nA/ tSA.Äi/ du.wet l«.bih]	Abang bekerja sambilan malam ini kerana hendak mendapatkan wang yang lebih.	732
gabas	[gA.bAs]	kata adjektif	berkenaan rasa kebas pada kaki atau tangan kerana terlalu sejuk dan lain-lain.	Gabas kaki tangan aku dari semalam.	[gA.bAs kA.ki tA.NAn A.ku dA.Äi s«.mA.lAm]	Sejak kelmarin kaki dan tangan aku berasa kebas.	733
ketetel	[k«.te.tel]	kata kerja	berjalan laju dan tidak menoleh ke kiri dan kanan terutamanya apabila sedang membawa sesuatu barang di kedua-dua belah tangan; ketotol.	Dari jaoh dah nampak mereke ketetel aje bejalan nuju stesen bas.	[dA.Äi dZA.woh dAh nAm.pA/ m«.Äe.k« k«.te.tel A.dZ« 	Dari jauh sudah nampak mereka berjalan laju tidak menoleh kiri kanan menuju ke stesen bas.	736
beliang-beliot	[b«.li.jAN.b«.li.jot]	kata adjektif	susah hendak menelan makanan tertentu.	Nak makan sagon, beliang-beliot batang lehe.	[nA/ mA.kAn sA.gon b«.li.jAN.b«.li.jot bA.tAN le.he]	Apabila memakan sagun, hendak tercekek batang leher kerana susah hendak menelan.	737
libang-libu	[li.bAN.li.bu]	kata adjektif	keadaan sesuatu yang tidak kemas dan tidak tersusun.	Susonle bantal tu elok-elok, jangan libang-libu aje.	[su.son.l« bAn.tAl tu e.lo/.e.lo/ dZA.NAn li.bAN.li.bu A.dZ«]	Susunlah bantal itu elok-elok, jangan nampak berselerak dan bersepah-sepah.	740
lemah cangok	[l«.mAh tSA.No/]	terlalu lemah ingatan.	Puas kite aja die ngaji, tak ingat-ingat, lemah cangok budak ni.	[pu.wAs ki.t« A.dZA di.j« NA.dZi tA/ i.NAt.i.NAt l«.mAh tSA.No/ ]	Puas kita mengajar dia mengaji, tidak ingat-ingat, terlalu lemah ingatan budak ni.	null	741
ampo	[Am.p]	kata nama	permaidani; ampa.	Tido atas ampo tu sedap tapi gatal.	[ti.do A.tAs Am.poA tu s«.dAp tA.pi gA.tAl]	Tidur di atas permaidani itu selesa tetapi berasa gatal.	744
jerabos	[dZ«.ÄA.bos]	kata adjektif	berkenaan rambut atau bulu yang tidak kemas.	Misai bejerabos ni, dah tak de pisau cuko ke?	[mi.sAj b«.dZ«.ÄA.bos ni dAh tA/ d« pi.sAw tSu.ko k«]	Misai yang tidak kemas ini disebabkan tiada pisau cukur ke?	745
menage	[m«.nA.g«]	kata kerja	menipu.	Engkau jangan nak menage aku.	[«N.kAw dZA.NAn nA/ m«.nA.g« A.ku]	Engkau jangan hendak menipu aku.	748
ledot	[l«.dot]	kata adjektif	pekat (biasanya santan).	Ledot betol santan kelape tu.	[l«.dot b«.tol sAn.tAn k«.lA.p« tu]	Pekat betul santan kelapa itu.	749
menggelenyo	[m«N.g«.l«.ø]	kata adjektif	berkenaan seseorang yang tidak tahu duduk diam.	Kalau adek menggelenyo mak cubet pehenye.	[kA.lAw A.de/ m«N.g«.l«.ø mA/ tSu.bet p«.h«.ø«]	Kalau adik tidak tahu duduk diam, emak cubit pehanya.	752
besempudal	[b«.s«m.pu.dAl]	kata adjektif	penuh dengan kekotoran, selekeh.	Kaki die besempudal dengan lumpo.	[kA.ki di.j« b«.s«m.pu.dAl d«.NAn lum.po]	Kaki dia penuh dengan kekotoran tanah lumpur.	753
kue terap	[ku.we t«.ÄAp]	sejenis kuih yang dibuat daripada campuran tepung kacang hijau (yang telah digoreng minyak) dan gula halus yang diembunkan terlebih dahulu sebelum dicetak dan dijemur di tengah panas matahari, putu kacang; koye.	null	null	null	null	756
kue kepal	[ku.we k«.pAl]	sejenis kuih dibuat daripada pulut yang dikisar kasar, dimasak bersama santan dan gula merah dan digunakan untuk bunga pahar.	null	null	null	null	757
bagi dilayat	[bA.gi di.lA.jAt]	rasa pedih di bahagian hulu hati.	Banyak makan nangke pedeh ati bagi dilayat.	[bA.øA/ mA.kAn nAN.k« p«.deh A.ti bA.gi di.lA.jAt]	Banyak sangat makan nangka, terasa pedih di bahagian hulu hati.	null	760
sia lantau	[si.jA lAn.tAw]	keadaan banyak orang yang sedang lalu-lalang; salo alai.	Dah seimo lemo pon tempat ni maseh sia lantau.	[dAh s«.i.mo le.mo pon t«m.pAt ni mA.seh si.jA lAn.tAw]	Sudah senja pun tempat ini masih banyak orang yang lalu lalang.	null	761
kememe	[k«.me.me]	kata adjektif	mudah menangis.	Adeknye kememe betol, pantang silap siket pon nak nanges.	[A.de/.ø« k«.me.me b«.tol pAn.tAN si.lAp si.ket pon nA/ nA.Nes]	Adiknya kuat menangis, pantang silap sikit pun nak menangis.	764
kelemet	[k«.l«.met]	kata nama	sejenis lepat dibuat daripada ubi yang diparut atau pisang masak yang dilecek yang digaul dengan gula merah atau gula pasir dan dibungkus dengan daun pisang dan dikukus; belebat.	null	null	null	765
gejot	[ge.dZot]	kata kerja	menjahit pakaian yang koyak sedikit.	Gejotkan sikit kaen kawan ni, kene paku agaknye.	[ge.dZot.kAn si.kit kAen kA.wAn ni k«.n« pA.ku A.gA/.ø«]	Jahitkan sedikit kain saya ni, kena paku agaknya.	768
centong	[tS«n.toN]	kata adjektif	periuk belanga yang hitam.	Periok aku tu dah centong, lame tak begosok.	[p«.Äi.jo/ A.ku tu dAh tS«n.toN lA.m« tA/ b«.go.so/]	Periok aku itu sudah hitam, lama tidak bergosok.	769
tesesel	[t«.se.sel]	kata kerja	terserlah bahagian dalam kerana kulit yang menutupnya terkupas.	Batang pokok tu tesesel langga dik lori.	[bA.tAN po.ko/ tu t«.se.sel lAN.gA di/ lo.Äi]	Bahagian dalam batang pokok itu terserlah keluar dilanggar lori.	772
gelok	[g«.lo/]	kata nama	bekas air yang diperbuat daripada tanah.	Ae jampi tu tok ambek kat gelok.	[Ae dZAm.pi tu to/ Am.be/ kAt g«.lo/]	Air jampi itu tok ambil daripada bekas air yang diperbuat daripada tanah.	773
kemereng	[k«.m«.ÄeN]	kata adjektif	garang atau bengis.	Mando jalan tu kemereng bukan maen.	[mAn.do dZA.lAn tu k«.m«.ÄeN bu.kAn mAen]	Mandor jalan raya itu bukan main garang lagi.	776
bene-bukat	[b«.n«.bu.kAt]	kata adjektif	suasana kebisingan di sesuatu tempat.	Entah ape yang dah jadi dalam rumah tu, bene-bukat bunyinye.	[«n.tAh A.p« jAN dAh dZA.di dA.lAm Äu.mAh tu b«.n«.bu.kAt 	Entah apa yang sudah berlaku dalam rumah itu, bising bunyinya.	777
bejekbah	[be.dZe/.bAh]	kata adjektif	banyak, melambak.	Kite jangan risau, makanan bejekbah lagi.	[ki.t« dZA.NAn Äi.sAw mA.kA.nAn be.dZe/.bAh lA.gi]	Kita jangan risau, makanan masih berlambak.	780
lot	[lot]	kata kerja	lalu makan.	Jelat bena budak tu, putik jambu pon lot.	[dZ«.lAt b«.nA bu.dA/ tu pu.ti/ dZAm.bu pon lot]	Lalu benar budak itu, putik jambu pun dimakannya	781
membadak	[m«m.bA.dA/]	kata kerja	tidur; melenset.	Kalau kuwat membadak, badan mudah gemok.	[kA.lAw ku.wAt m«m.bA.dA/ bA.dAn mu.dAh ]	Kalau kuat tidur, badan mudah gemuk.	784
bederon	[b«.d«.Äon]	kata kerja	berjalan beramai-ramai dengan perlahan-lahan.	Nampak ramai aje bederon ke sungai.	[nAm.pA/ ÄA.mAj A.dZ« b«.d«.Äon k« su.NAj]	Kelihatan ramai orang yang berjalan perlahan-lahan menghala ke sungai.	785
gelembong	[g«.lem.boN]	kata kerja	cakap bohong.	Jangan awak nak gelembong kawan, kawan tau benda tu tak betol.	[dZA.NAn A.wA/ nA/ g«.lem.boN kA.wAn kA.wAn tAu b«n.dA 	Jangan kamu hendak bercakap bohong, saya tahu perkara itu tidak benar.	788
kegiat	[k«.gi.jAt]	kata adjektif	lokek.	Orang belanje kau makan, suroh belanje, kau kegiat.	[o.ÄAN b«.lAn.dZ« kAw mA.kAn su.Äoh b«.lAn.dZ« kAw k«.gi.jAt]	Orang belanja engkau makan, disuruh belanja, engkau lokek.	789
kitai	[ki.tAj]	kata kerja	mencaci.	Tak de keje laen asyek kitai orang.	[tA/ d« k«.dZ« lAen A.Se/ ki.tAj o.ÄAN]	Tidak ada kerja lain asyek mencaci orang.	792
telonop	[t«.lo.nop]	kata adjektif	jahanam atau rosak pada sesuatu kerana perbuatan manusia, binatang, benda atau keadaan alam.	Telonop basikal budak Ali, bile ade orang tue yang naek.	[t«.lo.nop bA.si.kAl bu.dA/ A.li bi.l« A.d« o.ÄAN tu.w« jAN 	Rosak basikal Ali, apabila orang tua yang naik.	793
bebotok	[b«.bo.to/]	kata nama	sejenis lauk daripada ikan yang dibubuh rempah, kerisik, daun kunyit yang dimayang halus dan dibungkus dengan beberapa jenis pucuk daun seperti pucuk ubi, pucuk kaduk dan lain-lain. Ikan yang disalut rempah dan pucuk-pucuk itu dibungkus dengan rapi dengan	null	null	null	796
tepong torak	[t«.poN to.ÄA/]	sejenis kuih yang dibuat daripada tepung pulut berisi gula merah yang dibungkus dengan daun pisang berbentuk kun dan dikukus.	null	null	null	null	797
bebento	[b«.ben.to]	kata kerja	berlegar (biasanya ditujukan kepada benda yang terbang ke sana dan ke sini seperti kapal terbang, burung dan seumpamanya).	Kapal terebang tu entah berape kali bebento sebelum jatoh.	[kA.pAl t«.Ä«.bAN tu «n.tAh b«.ÄA.p« kA.li b«.ben.to s«.b«.lum dZA.toh]	Kapal terbang itu entah berapa kali berlegar sebelum jatuh.	800
leweh	[le.weh]	kata adjektif	1. berkenaan cakap yang lambat dan berlagu (tidak bersemangat dan tidak tegas). 2. sangat longgar; lohe 1.	1. Cakapnye leweh buwat orang malas nak denga. 2. Baju leweh sangat, nampak macam baju pinjam.	[tSA.kAp.ø« le.weh bu.wAt o.ÄAN mA.lAs nA/ d«.NA]2 	1. Cakapnya yang lambat menyebabkan orang malas hendak mendengarnya. 2. Bajunya terlalu longgar hingga kelihatan seperti baju yang	801
boge	[bo.ge]	kata nama	boros atau suka berbelanja berlebihan.	Ade duwet tu, simpan-simpanle, jangan boge.	[A.d« du.wet tu sim.pAn.sim.pAn.l« dZA.NAn bo.ge]	Ada wang itu, rajin-rajinlah menyimpan, jangan boros.	804

senoneng

[s«.no.neN]

kata adjektif

berserabut.

Senoneng kepale aku dengan perangai budak-

[s«.no.neN k«.pA.l« A.ku d«.NAn p«.ÄA.NAj bu.dA/.bu.dA/ ni]

Berserabut kepala aku dengan perangai budak-budak ini.

605

muyi II

[mu.ji]

kata kerja

berjaga malam dengan acara berzanji dan lain-lain selepas kelahiran bayi hingga tanggal pusat.

Mak Ngah buat keje muyi sampai cucunye tanggal pusat.

[mA/ NAh bu.wAt k«.dZ« mu.ji sAm.pAj tSu.tSu.ø« tAN.gAl ]

Mak Ngah mengadakan acara berzanji dan bacaan ayat suci pada sebelah malam sehingga cucunya selamat tanggal pusat.

608

bobak

[bo.bA/]

kata nama

percakapan dan lain-lain yang sedap didengar (umumnya yang tidak benar), temberang.

Kalau dah kaki bobak, cakap betol pon susah orang nak pecaye.

[kA.lAw dAh kA.ki bo.bA/ tSA.kAp b«.tol pon su.sAh o.ÄAN nA/ 

Kalau suka temberang, apabila bercakap benar pun orang susah hendak percaya.

609

belebat

[b«.l«.bAt]

kata nama

sejenis lepat dibuat daripada ubi yang diparut atau pisang masak yang dilecek yang digaul dengan gula merah atau gula pasir dan dibungkus dengan daun pisang dan dikukus; kelemet.

null

612

begedel

[b«.g«.del]

kata nama

sejenis makanan yang dibuat daripada kentang rebus yang dilecek, dibubuh kayu manis, bunga lawang, cengkih dan udang kering yang ditumbuk halus, daun saderi dan daun bawang digaul dengan kuning telur dibentuk bulat-bulat dan dicelup dalam putih telur dan

null

613

bedempe

[b«.d«m.pe]

kata adjektif

berbunyi tidak jelas dan kurang sedap didengar.

Dekat na dengan mikropon patut bedempe suare.

[d«.kAt nA d«.NAn mi.kro.pon pA.tut b«.d«m.pe su.wA.Ä«]

Dekat benar dengan mikrofon, patutlah suaranya tidak jelas.

616

melenjan

[m«l«n.dZAn]

kata kerja

merayau keluar rumah dan tidak tahu duduk diam.

Asyek melenjan aje, tak tau dok kat rumah.

[A.Se/ m«.l«n.dZAn A.dZ« tA/ tAu do/ kAt Äu.mAh]

Asyek merayau sahaja tidak tahu duduk diam di rumah.

617

merepak

[m«.Äe.pA/]

kata kerja

berleter dengan nada suara yang tinggi.

Siket saje salah kite, bejam-jam die merepak.

[si.ket sA.dZ« sA.lAh ki.t« b«.dZAm.dZAm di.j« m«.Äe.pA/]

Sedikit sahaja kita buat salah, berjam-jamlah dia berleter dengan suara yang kuat.

620

bincau

[bin.tSAw]

kata adjektif

suka bercakap.

Punyele bincau Mak Cik Jenab, tak sempat kawan nak mencelah.

[pu.ø«.l« bin.tSAw mA/ tSi/ dZe.nAb tA/ s«m.pAt kA.wAn nA/ 

Punyalah becok Mak Cik Zainab, tidak sempat saya hendak mencelah.

621

handa

[hAn.dA]

kata adjektif

sia-sia, tidak berguna; modo.

Handa saje kite ke sane, tak nampak muke pon die.

[hAn.dA sA.dZ« ki.t« k« sA.n« tA/ nAm.pA/ mu.k« pon di.j«]

Sia-sia sahaja kita ke sana sebab dia tidak kelihatan langsung.

624

sejembe

[s«.dZ«m.be]

kata tugas

sebahagian, sepotong atau sehiris.

Beri aku sejembe kue.

[b«.Äi A.ku s«.dZ«m.be ku.we]

Beri aku sepotong kuih.

625

melanos

[m«.lA.nos]

kata kerja

menangis seolah-olah petanda dapat adik (biasanya kanak-kanak kecil yang kononnya hendakkan adik).

Anak engkau ni nangis, melanos agaknye.

[A.nA/ «N.kAw ni nA.Nes m«.lA.nos A.gA/.ø«]

Anak engkau ini menangis sahaja, agaknya menangis nak beradik.

628

mantan

[mAn.tAn]

kata nama

kelapa yang belum berlemak dan digunakan untuk membuat inti kuih; congkel.

Tolong ambek kelapa mantan tu bang due bute, nak buwat kue koci.

[to.loN Am.be/ k«.lA.p« mAn.tAn tu bAN du.w«.bu.te nA/ ]

Tolong ambilkan dua butir kelapa mantan, nak buat kuih koci.

629

elon

[e.lon]

kata nama

susunan sama lebar (bagi kain kurung Johor), kira-kira sepelempap untuk tiga atau empat susun dan diikat di tepi pinggang.

Buat elon kaen tu biar betol-betol, kang teburai pulak.

[bu.wAt e.lon kAen tu bi.jA b«.tol.b«.tol kAN t«.bu.ÄAj pu.lA/]

Buat elon kain itu biarlah cermat, nanti terburai pula.

632

ngelalo

[N«.lA.lo]

kata kerja

menggelungsur dan tidak dapat dikawal lagi kerana terlalu licin.

Licen bena jalan buat dek ujan, ngelalo taya moto.

[li.tSen b«.nA dZA.lAn bu.wAt de/ u.dZAn N«.lA.lo tA.jA mo.to]

Licin benar jalan disebabkan hujan, menggelungsur tayar motosikal dibuatnya.

633

muke senen

[mu.k« s«.nen]

selamba.

Orang ngate die pon, die buat muke senen aje.

[o.ÄAN NA.t« di.j« pon di.j« bu.wAt mu.k« s«.nen A.dZ«]

Orang mengata dia pun, dia buat selamba sahaja.

null

636

mengeladi

[m«.N«.lA.di]

kata adjektif

biang.

Kecik-kecik dah mengeladi, kalau besa ape nak jadi.

[k«.tSi/.k«.tSi/ dAh m«.N«.lA.di kA.lAw b«.sA A.p« nA/ dZA.di]

Kecil-kecil sudah biang, kalau besar apa nak jadi.

637

getek

[g«.te/]

kata adjektif

rasa jijik.

Getek saya nak pijak tempat tu, koto bena.

[g«.te/ kA.mi nA/ pi.dZA/ t«m.pAt tu ko.to b«.nA]

Geli saya hendak memijak tempat itu kerana sangat kotor.

640

getek

[g«.te/]

kata adjektif

rasa jijik.

Getek saya nak pijak tempat tu, koto bena.

[g«.te/ kA.mi nA/ pi.dZA/ t«m.pAt tu ko.to b«.nA]

Geli saya hendak memijak tempat itu kerana sangat kotor.

641

darat yan

[dA.ÄAt jAn]

tanah tinggi sebagai pedoman untuk berlabuh dan lain-lain.

Bile nampak darat yan tu kite belok ke kanan sikit.

[bi.l« nAm.pA/ dA.ÄAt jAn tu ki.t« be.lo/ k« kA.nAn si.kit]

Apabila nampak tanah tinggi itu kita belok ke kanan sedikit.

null

644

longoi

[lo.Noj]

kata adjektif

letih lesu.

Badan rase longoi lepas angkat barang pindah rumah.

[bA.dAn. ÄA.s« lo.Noj l«.pAs AN.kAt bA.ÄAN pin.dAh Äu.mAh]

Badannya merasa lesu setelah mengangkat barang kerana pindah rumah.

645

gedam

[g«.dAm]

kata adjektif

hancur berkecai.

Gelas dah pecah, gedam.

[g«.lAs dAh p«.tSAh g«.dAm]

Gelas sudah pecah, hancur berkecai.

648

bedazi

[b«.dA.zi]

kata kerja

bergotong-royong dalam majlis kenduri kendara, rewang.

Minggu depan bedazi kite kat rumah Pak Abu. Die buwat keje kawen.

[miN.gu d«.pAn b«.dA.zi ki.t« kAt Äu.mAh pA/ A.bu di.j« bu.wAt k«.dZ« kA.wen]

Minggu hadapan kita bergotong-royong di rumah Pak Abu. Dia mengadakan majlis kenduri kahwin.

649

gobo

[go.bo]

kata adjektif

berkenaan cahaya bulan yang berbalam-balam atau tidak terang.

Malam tadi bulan gobo aje sampai abah gune lampu picit ke surau.

[mA.lAm tA.di bu.lAn go.bo A.dZ« sAm.pAj A.bAh gu.n« ]

Malam tadi cahaya bulan kelihatan berbalam-balam, hingga abah menggunakan lampu picit untuk pergi ke surau.

652

bubo som-som

[bu.bo som som]

sejenis kuih daripada tepung beras yang dimasak bersama santan, sedikit garam dan beberapa helai daun pandan dan sebiji dua bunga cengkeh untuk perasa. Setelah pekat dituang dalam bekas atau acuan dan disejukkan untuk dimakan dengan air gula melaka atau g

null

653

pahape

[pA.hA.p«]

kata nama

barang-barang atau benda-benda yang ada.

Tolong angkat same pahape kawan ni, berat sangat.

[to.loN AN.kAt sA.m« pA.hA.p« kA.wAn ni b«.ÄAt sA.NAt]

Tolong angkat sama barang-barang saya ini, terlalu berat.

656

begonyeh

[b«.go.øeh]

kata kerja

bergurau senda.

Asal dekat adek-beradek, asyeklah begonyeh.

[A.sAl d«.kAt A.de/ b«.ÄA.de/ A.Se/.lAh b«.go.øeh]

Asal berkumpul adik-beradik, asyeklah bergurau senda.

657

dumpot

[dum.pot]

kata adjektif

pendek dan tumpul (biasanya mata pensil).

Pensel awak tu dumpot aje matenye.

[pen.sel A.wA/ tu dum.pot A.dZ« mA.t«.ø«]

Pensil kamu itu pendek sangat matanya.

660

miong

[mi.joN]

kata adjektif

bingung, seolah-olah mati akal buat sementara disebabkan oleh sesuatu kejadian yang tidak disangka-sangka.

Lepas orang rumah meninggal, beminggu-minggu die miong.

[l«.pAs o.ÄAN Äu.mAh m«.niN.gAl b«.miN.gu.miN.gu di.j« 

Selepas kematian isteri, berminggu-minggu dia bingung seolah-olah mati akal.

661

lodang

[lo.dAN]

kata nama

masa lapang.

Budak tak sekolah ni, banyak lodang.

[bu.dA/ tA/ s«.ko.lAh ni bA.øA/ lo.dAN]

Budak tidak bersekolah ini, banyak masa lapang.

664

cendeng

[tSen.deN]

kata adjektif

berkenaan wajah atau perilaku orang yang bermasalah.

Engkau ni nampak cendeng aje!

[«N.kAw ni nAm.pA/ tSen.deN A.dZ«]

Engkau ini nampak bermasalah sahaja!

665

mereboi

[m«.Ä«.boj]

kata adjektif

berkenaan rambut yang tumbuh jarang-jarang atau tidak lebat.

Rambot budak tu mereboi aje, cube sapu minyak kelape.

[ÄAm.bot bu.dA/ tu m«.Ä«.boj A.dZ« tSu.b« sA.pu mi.øA/ ]

Rambut budak itu tidak lebat, cuba sapu minyak kelapa.

668

nya alah

[øA A.lAh]

jangan diulang lagi.

Nya alah lagi, keje yang keji tu.

[øA A.lAh lA.gi k«.dZ« jAN k«.dZi tu]

Jangan diulang lagi perbuatan yang keji itu.

null

669

nakek

[nA.ke/]

kata adjektif

hampir-hampir terjadi atau hampir-hampir berlaku.

Dah nakek nak jalan, ale-ale pak mentua sampai.

[dAh nA.ke/ nA/ dZA.lAn A.le.A.le pA/ m«n.tu.we sAm.pAj]

Sudah hampir hendak keluar berjalan, tiba-tiba bapa mentua sampai.

672

menyanyah

[m«.øA.øAh]

kata adjektif

lalai, salah tanggap kerana kurang memberi perhatian.

Engkau ni menyanyah betol, laen disuroh laen dibuwat!

[«N.kAw ni m«.øA.øAh b«.tol lAen di.su.Äoh

Engkau ini lalai betul, lain yang disuruh lain yang dibuat!

673

mengotoi

[m«.No.toj]

kata adjektif

comot.

Malas bena engkau ni nak mandi, mengotoi muke.

[mA.lAs b«.nA «N.kAw ni nA/ mAn.di m«.No.toj mu.k«]

Malas betul engkau ini hendak mandi, nampak muka pun comot.

676

setangan kepale

[s«.tA.NAn k«.pA.l«]

kain yang diikat di kepala mengganti tanjak, semutar.

null

677

larong

[lA.ÄoN]

kata kerja

merempuh tanpa menghirau orang atau keadaan di sekeliling, justeru melanggar adat sopan.

Jangan maen larong aje tak hirau sape yang ade.

[dZA.NAn mAen lA.ÄoN A.dZ« tA/ hi.ÄAw sA.p« jAN A.d«]

Janganlah main rempuh sahaja tanpa menghiraukan siapa yang ada.

680

cuci

[tSu.tSi]

kata nama

hantaran daripada pengantin lelaki kepada pengantin perempuan yang hanya mengandungi sejumlah wang hantaran, cincin kahwin dan hadiah berbentuk kelengkapan baju dan lain-lain tanpa barang kemas yang selengkapnya.

Kami lebeh suke hantaran lime ribu cuci daripade tige ribu serbe satu.

[kA.mi l«.beh su.k« hAn.tA.ÄAn li.m« Äi.bu tSu.tSi dA.Äi.pA.d« 

Saya lebih suka hantaran lima ribu cuci daripada tiga ribu serba satu.

681

kebak

[k«.bA/]

kata kerja

1. mencangkul tanah menjadi bongkah-bongkah besar.

Belom buat batas, kene kebak dulu tanah kat kebon tu.

[b«.lom bu.wAt bA.tAs k«.n« k«.bA/ du.lu tA.nAh kAt k«.bon tu]

Sebelum membuat batas, kenalah mencangkul tanah di kebun itu

684

menangkel

[m«.nAN.kel]

kata kerja

mengelakkan pukulan.

Sempat die menangkel, pade hal orang jahat tu numbok die macam kilat.

[s«m.pAt di.j« m«.nAN.kel pA.d« hAl o.ÄAN dZA.hAt tu num.bo/ ]

Sempat dia mengelak pukulan itu walaupun orang jahat itu menumbuk dia macam kilat.

685

buyau

[bu.jAw]

kata adjektif

berkenaan perut dan lain-lain yang gelambir.

Perotnye nampak buyau, maklumlah anak dah semilan.

[p«.Äot.ø« nAm.pA/ bu.jAw mA/.lom.lAh A.nA/ dAh s«.mi.lAn]

Perutnya nampak menggelambir, maklumlah anak sudah sembilan orang.

688

junam

[dZu.nAm]

kata nama

amaran untuk mensabitkan sesuatu kesalahan.

Hari ni aku lepaskan kau tapi kau kene junam. Laen kali kalau belaku pekare macam ni tak de orang laen, kau yang kene.

[hA.Äi ni A.ku l«.pAs.kAn kAw tA.pi kAw k«.n«  

Hari ini aku lepaskan engkau, tetapi engkau diberikan amaran. Lain kali kalau berlaku perkara yang semacam ini, tiada orang lain engkaulah yang akan dituduh.

689

menyesap

[m«.ø«.sAp]

kata kerja

membersihkan kebun dengan menggunakan sabit, parang, cangkul dan lain-lain.

Die menyesap kebon nak nanam sayo.

[di.j« m«.ø«.sAp k«.bon nA/ nA.nAm sA.jo]

Dia membersihkan kebun untuk menanam sayur.

692

mengkes

[m«N.kes]

kata adjektif

kasar (bercakap).

Bile die naek angen, cakap pon mule mengkes.

[bi.l« di.j« nAe/ A.Nen tSA.kAp pon mu.l« m«N.kes]

Apabila dia marah, bercakap pun mulalah kasar.

693

melono

[m«.lo.no]

kata adjektif

berkenaan tempat yang berselerak dengan kotoran yang basah.

Melono taek ayam atas lantai.

[m«.lo.no tA.e/ A.jAm A.tAs lAn.tAj]

Berselerak nampak tahi ayam atas lantai.

696

keledo

[k«.le.do]

kata kerja

berusaha.

Dah besa panjang tak keledo nak carik keje.

[dAh b«.sA pAn.dZAN tA/ k«.le.do nA/ tSA.Äi/ k«.dZ«]

Sudah besar panjang, tidak berusaha untuk mencari kerja.

697

nasi uduk

[nA.si u.du/]

sejenis nasi yang dimasak bersama kuah lauk ayam. Rempah ditumis hingga kering sebelum dimasukkan santan dan ayam. Ayam yang sudah masak dikeluarkan dan dimasukkan beras dan dimasak sebelum dimasukkan semula ayam tadi.

null

700

maen toke

[mAen to.k«]

sejenis permainan yang menggunakan kotak rokok lama dan duit yang dilemparkan dekat kotak. Sesiapa yang melempar paling dekat dengan kotak, dialah yang menang.

null

701

keneneng

[k«.ne.neN]

kata adjektif

bingung kerana gagal mencari sesuatu.

Puas kawan carik barang tu, tak jumpe jugak,

[pu.wAs kA.wAn tSA.Äi/ bA.ÄAN tu tA/ dZum.p« dZu.gA/ 

Puas saya mencari barang itu, masih tidak jumpa, bingung saya.

704

belantok

[b«.lAn.to/]

kata adjektif

berkenaan makanan bermasak yang tersimpan lama tetapi belum basi.

Sampai ati nasik belantok tu kau suruh aku makan.

[sAm.pAj A.ti nA.si/ b«.lAn.to/ tu kAw su.Äoh A.ku mA.kAn]

Sampai hati nasi yang sudah tersimpan lama itu engkau suruh aku makan.

705

pondak

[pon.dA/]

kata adjektif

berkenaan keadaan yang terlalu banyak asap.

Pondak asap balek buket sane tu.

[pon.dA/ A.sAp bA.le/ bu.ket sA.n« tu]

Terlalu banyak asap di sebalik bukit sana.

708

loko

[lo.ko]

kata nama

kelihatan tidak sajak memakai pakaian.

Budak ni pakai baju mane pon nampak loko.

[bu.dA/ ni pA.kAj bA.dZu mA.n« pon nAm.pA/ lo.ko]

Budak ini pakai baju mana pun nampak tidak sajak.

709

modo

[mo.do]

kata adjektif

sia-sia, tidak berguna; handa.

Modo aje kite ke sane, die tak nampak bayang.

[mo.do A.dZ« ki.t« k« sA.n« di.j« tA/ nAm.pA/ bA.jAN]

Sia-sia sahaja kita pergi ke sana, dia tidak nampak bayang.

712

becemporeng

[b«.tS«m.po.ÄeN]

kata adjektif

kotor atau selekeh dan tidak rapi khusus pada bahagian muka seseorang.

Muke budak tu becemporeng bedak.

[mu.k« bu.dA/ tu b«.tS«m.po.ÄeN b«.dA/]

Muka budak itu selekeh dengan bedak.

713

meripai

[m«.Äi.pAj]

kata kerja

menyelongkar; merakas.

Budak ni nak kene agaknye, meripai barang orang aje.

[bu.dA/ ni nA/ k«.n« A.gA/.ø« m«.Äi.pAj bA.ÄAN o.ÄAN A.dZ«]

Budak ini hendak kena agaknya, menyelongkar barang orang sahaja.

716

melak-melak

[m«.lA/.m«.lA/]

kata tugas

moga-moga.

Melak-melak Ali datang bawak bembarang mak pesan.

[m«.lA/.m«.lA/ A.li dA.tAN bA.wA/ b«m.bA.ÄAN mA/ p«.sAn]

Moga-moga Ali datang membawa barang-barang yang emak pesan.

717

patah rome

[pA.tAh Äo.m«]

terencat pertumbuhan (pada manusia, haiwan peliharaan) daripada segi psikologi dan lain-lain kerana terpisah.

Umo baru due taon dah kene tinggal, ape tak patah rome.

[u.mo bA.Äu du.we tAon dAh k«.n« tiN.gAl A.p« tA/ pA.tAh 

Umur baru dua tahun sudah kena tinggal, mana tidak terencat kesuburan.

null

720

serase

[s«.ÄA.s«]

kata adjektif

sesuai dengan majlis (pakaian).

Dah lah gemok pakai corak melintang pulak, mane kan serase.

[dAh lAh g«.mo/ pA.kAj tSo.ÄA/ m«.lin.tAN pu.lA/ mA.n« 

Sudahlah gemuk, pakai pula corak melintang, mana nak sesuai.

721

gandang

[gAn.dAN]

kata adjektif

riuh atau bising contohnya apabila seseorang atau beberapa orang bercakap dengan nada yang kuat yang boleh menimbulkan kebisingan.

Salah siket gandang bunyi mulotnye.

[sA.lAh si.ket gAn.dAN bu.øi mu.lot.ø«]

Salah sedikit sahaja, riuh rendah dan bising bunyi mulutnya.

724

tui

[tu.wi]

kata adjektif

dalam keadaan tidak boleh ditarik balik khusus dalam permainan kanak-kanak seperti permainan polis sentri dan lain-lain.

Tui kau dan lepaskan tangan kau, jangan aleh lagi buah cato tu.

[tu.wi kAw dAn l«.pAs.kAn tA.NAn kAw dZA.NAn A.leh lA.gi 

Tui engkau dan lepaskan tangan engkau, jangan alih lagi buah catur itu.

725

kepai

[k«.pAj]

kata adjektif

lenguh dan sakit-sakit tulang.

Badan kawan rase kepai lepas nebas kelileng

[bA.dAn kA.wAn ÄA.s« k«.pAj l«.pAs n«.bAs k«.li.leN Äu.mAh]

Badan saya merasa lenguh dan sakit-sakit setelah menebas di keliling rumah.

728

kebabal

[k«.bA.bAl]

kata adjektif

berkenaan kulit keras atau tebal pada bahagian kaki atau tapak tangan akibat terlalu kerap membuat kerja, kematu; melulang.

Tangannye kebabal kerane kuat bekeje.

[tA.NAn.ø« k«.bA.bAl k«.ÄA.n« ku.wAt b«.k«.dZ«]

Kulit tangannya keras akibat bekerja kuat.

729

ngotem

[No.tem]

kata kerja

membuat kerja sambilan untuk menambah pendapatan.

Abang buat ngotem malam ini nak carik duet

[A.bAN bu.wAt No.tem mA.lAm i.ni nA/ tSA.Äi/ du.wet l«.bih]

Abang bekerja sambilan malam ini kerana hendak mendapatkan wang yang lebih.

732

gabas

[gA.bAs]

kata adjektif

berkenaan rasa kebas pada kaki atau tangan kerana terlalu sejuk dan lain-lain.

Gabas kaki tangan aku dari semalam.

[gA.bAs kA.ki tA.NAn A.ku dA.Äi s«.mA.lAm]

Sejak kelmarin kaki dan tangan aku berasa kebas.

733

ketetel

[k«.te.tel]

kata kerja

berjalan laju dan tidak menoleh ke kiri dan kanan terutamanya apabila sedang membawa sesuatu barang di kedua-dua belah tangan; ketotol.

Dari jaoh dah nampak mereke ketetel aje bejalan nuju stesen bas.

[dA.Äi dZA.woh dAh nAm.pA/ m«.Äe.k« k«.te.tel A.dZ« 

Dari jauh sudah nampak mereka berjalan laju tidak menoleh kiri kanan menuju ke stesen bas.

736

beliang-beliot

[b«.li.jAN.b«.li.jot]

kata adjektif

susah hendak menelan makanan tertentu.

Nak makan sagon, beliang-beliot batang lehe.

[nA/ mA.kAn sA.gon b«.li.jAN.b«.li.jot bA.tAN le.he]

Apabila memakan sagun, hendak tercekek batang leher kerana susah hendak menelan.

737

libang-libu

[li.bAN.li.bu]

kata adjektif

keadaan sesuatu yang tidak kemas dan tidak tersusun.

Susonle bantal tu elok-elok, jangan libang-libu aje.

[su.son.l« bAn.tAl tu e.lo/.e.lo/ dZA.NAn li.bAN.li.bu A.dZ«]

Susunlah bantal itu elok-elok, jangan nampak berselerak dan bersepah-sepah.

740

lemah cangok

[l«.mAh tSA.No/]

terlalu lemah ingatan.

Puas kite aja die ngaji, tak ingat-ingat, lemah cangok budak ni.

[pu.wAs ki.t« A.dZA di.j« NA.dZi tA/ i.NAt.i.NAt l«.mAh tSA.No/ ]

Puas kita mengajar dia mengaji, tidak ingat-ingat, terlalu lemah ingatan budak ni.

null

741

ampo

[Am.p]

kata nama

permaidani; ampa.

Tido atas ampo tu sedap tapi gatal.

[ti.do A.tAs Am.poA tu s«.dAp tA.pi gA.tAl]

Tidur di atas permaidani itu selesa tetapi berasa gatal.

744

jerabos

[dZ«.ÄA.bos]

kata adjektif

berkenaan rambut atau bulu yang tidak kemas.

Misai bejerabos ni, dah tak de pisau cuko ke?

[mi.sAj b«.dZ«.ÄA.bos ni dAh tA/ d« pi.sAw tSu.ko k«]

Misai yang tidak kemas ini disebabkan tiada pisau cukur ke?

745

menage

[m«.nA.g«]

kata kerja

menipu.

Engkau jangan nak menage aku.

[«N.kAw dZA.NAn nA/ m«.nA.g« A.ku]

Engkau jangan hendak menipu aku.

748

ledot

[l«.dot]

kata adjektif

pekat (biasanya santan).

Ledot betol santan kelape tu.

[l«.dot b«.tol sAn.tAn k«.lA.p« tu]

Pekat betul santan kelapa itu.

749

menggelenyo

[m«N.g«.l«.ø]

kata adjektif

berkenaan seseorang yang tidak tahu duduk diam.

Kalau adek menggelenyo mak cubet pehenye.

[kA.lAw A.de/ m«N.g«.l«.ø mA/ tSu.bet p«.h«.ø«]

Kalau adik tidak tahu duduk diam, emak cubit pehanya.

752

besempudal

[b«.s«m.pu.dAl]

kata adjektif

penuh dengan kekotoran, selekeh.

Kaki die besempudal dengan lumpo.

[kA.ki di.j« b«.s«m.pu.dAl d«.NAn lum.po]

Kaki dia penuh dengan kekotoran tanah lumpur.

753

kue terap

[ku.we t«.ÄAp]

sejenis kuih yang dibuat daripada campuran tepung kacang hijau (yang telah digoreng minyak) dan gula halus yang diembunkan terlebih dahulu sebelum dicetak dan dijemur di tengah panas matahari, putu kacang; koye.

null

756

kue kepal

[ku.we k«.pAl]

sejenis kuih dibuat daripada pulut yang dikisar kasar, dimasak bersama santan dan gula merah dan digunakan untuk bunga pahar.

null

757

bagi dilayat

[bA.gi di.lA.jAt]

rasa pedih di bahagian hulu hati.

Banyak makan nangke pedeh ati bagi dilayat.

[bA.øA/ mA.kAn nAN.k« p«.deh A.ti bA.gi di.lA.jAt]

Banyak sangat makan nangka, terasa pedih di bahagian hulu hati.

null

760

sia lantau

[si.jA lAn.tAw]

keadaan banyak orang yang sedang lalu-lalang; salo alai.

Dah seimo lemo pon tempat ni maseh sia lantau.

[dAh s«.i.mo le.mo pon t«m.pAt ni mA.seh si.jA lAn.tAw]

Sudah senja pun tempat ini masih banyak orang yang lalu lalang.

null

761

kememe

[k«.me.me]

kata adjektif

mudah menangis.

Adeknye kememe betol, pantang silap siket pon nak nanges.

[A.de/.ø« k«.me.me b«.tol pAn.tAN si.lAp si.ket pon nA/ nA.Nes]

Adiknya kuat menangis, pantang silap sikit pun nak menangis.

764

kelemet

[k«.l«.met]

kata nama

sejenis lepat dibuat daripada ubi yang diparut atau pisang masak yang dilecek yang digaul dengan gula merah atau gula pasir dan dibungkus dengan daun pisang dan dikukus; belebat.

null

765

gejot

[ge.dZot]

kata kerja

menjahit pakaian yang koyak sedikit.

Gejotkan sikit kaen kawan ni, kene paku agaknye.

[ge.dZot.kAn si.kit kAen kA.wAn ni k«.n« pA.ku A.gA/.ø«]

Jahitkan sedikit kain saya ni, kena paku agaknya.

768

centong

[tS«n.toN]

kata adjektif

periuk belanga yang hitam.

Periok aku tu dah centong, lame tak begosok.

[p«.Äi.jo/ A.ku tu dAh tS«n.toN lA.m« tA/ b«.go.so/]

Periok aku itu sudah hitam, lama tidak bergosok.

769

tesesel

[t«.se.sel]

kata kerja

terserlah bahagian dalam kerana kulit yang menutupnya terkupas.

Batang pokok tu tesesel langga dik lori.

[bA.tAN po.ko/ tu t«.se.sel lAN.gA di/ lo.Äi]

Bahagian dalam batang pokok itu terserlah keluar dilanggar lori.

772

gelok

[g«.lo/]

kata nama

bekas air yang diperbuat daripada tanah.

Ae jampi tu tok ambek kat gelok.

[Ae dZAm.pi tu to/ Am.be/ kAt g«.lo/]

Air jampi itu tok ambil daripada bekas air yang diperbuat daripada tanah.

773

kemereng

[k«.m«.ÄeN]

kata adjektif

garang atau bengis.

Mando jalan tu kemereng bukan maen.

[mAn.do dZA.lAn tu k«.m«.ÄeN bu.kAn mAen]

Mandor jalan raya itu bukan main garang lagi.

776

bene-bukat

[b«.n«.bu.kAt]

kata adjektif

suasana kebisingan di sesuatu tempat.

Entah ape yang dah jadi dalam rumah tu, bene-bukat bunyinye.

[«n.tAh A.p« jAN dAh dZA.di dA.lAm Äu.mAh tu b«.n«.bu.kAt 

Entah apa yang sudah berlaku dalam rumah itu, bising bunyinya.

777

bejekbah

[be.dZe/.bAh]

kata adjektif

banyak, melambak.

Kite jangan risau, makanan bejekbah lagi.

[ki.t« dZA.NAn Äi.sAw mA.kA.nAn be.dZe/.bAh lA.gi]

Kita jangan risau, makanan masih berlambak.

780

lot

[lot]

kata kerja

lalu makan.

Jelat bena budak tu, putik jambu pon lot.

[dZ«.lAt b«.nA bu.dA/ tu pu.ti/ dZAm.bu pon lot]

Lalu benar budak itu, putik jambu pun dimakannya

781

membadak

[m«m.bA.dA/]

kata kerja

tidur; melenset.

Kalau kuwat membadak, badan mudah gemok.

[kA.lAw ku.wAt m«m.bA.dA/ bA.dAn mu.dAh ]

Kalau kuat tidur, badan mudah gemuk.

784

bederon

[b«.d«.Äon]

kata kerja

berjalan beramai-ramai dengan perlahan-lahan.

Nampak ramai aje bederon ke sungai.

[nAm.pA/ ÄA.mAj A.dZ« b«.d«.Äon k« su.NAj]

Kelihatan ramai orang yang berjalan perlahan-lahan menghala ke sungai.

785

gelembong

[g«.lem.boN]

kata kerja

cakap bohong.

Jangan awak nak gelembong kawan, kawan tau benda tu tak betol.

[dZA.NAn A.wA/ nA/ g«.lem.boN kA.wAn kA.wAn tAu b«n.dA 

Jangan kamu hendak bercakap bohong, saya tahu perkara itu tidak benar.

788

kegiat

[k«.gi.jAt]

kata adjektif

lokek.

Orang belanje kau makan, suroh belanje, kau kegiat.

[o.ÄAN b«.lAn.dZ« kAw mA.kAn su.Äoh b«.lAn.dZ« kAw k«.gi.jAt]

Orang belanja engkau makan, disuruh belanja, engkau lokek.

789

kitai

[ki.tAj]

kata kerja

mencaci.

Tak de keje laen asyek kitai orang.

[tA/ d« k«.dZ« lAen A.Se/ ki.tAj o.ÄAN]

Tidak ada kerja lain asyek mencaci orang.

792

telonop

[t«.lo.nop]

kata adjektif

jahanam atau rosak pada sesuatu kerana perbuatan manusia, binatang, benda atau keadaan alam.

Telonop basikal budak Ali, bile ade orang tue yang naek.

[t«.lo.nop bA.si.kAl bu.dA/ A.li bi.l« A.d« o.ÄAN tu.w« jAN 

Rosak basikal Ali, apabila orang tua yang naik.

793

bebotok

[b«.bo.to/]

kata nama

sejenis lauk daripada ikan yang dibubuh rempah, kerisik, daun kunyit yang dimayang halus dan dibungkus dengan beberapa jenis pucuk daun seperti pucuk ubi, pucuk kaduk dan lain-lain. Ikan yang disalut rempah dan pucuk-pucuk itu dibungkus dengan rapi dengan

null

796

tepong torak

[t«.poN to.ÄA/]

sejenis kuih yang dibuat daripada tepung pulut berisi gula merah yang dibungkus dengan daun pisang berbentuk kun dan dikukus.

null

797

bebento

[b«.ben.to]

kata kerja

berlegar (biasanya ditujukan kepada benda yang terbang ke sana dan ke sini seperti kapal terbang, burung dan seumpamanya).

Kapal terebang tu entah berape kali bebento sebelum jatoh.

[kA.pAl t«.Ä«.bAN tu «n.tAh b«.ÄA.p« kA.li b«.ben.to s«.b«.lum dZA.toh]

Kapal terbang itu entah berapa kali berlegar sebelum jatuh.

800

leweh

[le.weh]

kata adjektif

1. berkenaan cakap yang lambat dan berlagu (tidak bersemangat dan tidak tegas). 2. sangat longgar; lohe 1.

1. Cakapnye leweh buwat orang malas nak denga. 2. Baju leweh sangat, nampak macam baju pinjam.

[tSA.kAp.ø« le.weh bu.wAt o.ÄAN mA.lAs nA/ d«.NA]2 

1. Cakapnya yang lambat menyebabkan orang malas hendak mendengarnya. 2. Bajunya terlalu longgar hingga kelihatan seperti baju yang

801

boge

[bo.ge]

kata nama

boros atau suka berbelanja berlebihan.

Ade duwet tu, simpan-simpanle, jangan boge.

[A.d« du.wet tu sim.pAn.sim.pAn.l« dZA.NAn bo.ge]

Ada wang itu, rajin-rajinlah menyimpan, jangan boros.

804